گرفت و بنا به تقاضاى ايشان ، اديب در سال 1300 قمرى به تهران مهاجرت كرد و ميهمان « محمد خان قوام الدوله » شد .
اديب در تهران به زودى صاحب نام شد و در جلسات مختلف ادبى و هنرى شركت جست . او در فقر و تنگدستى زيست و لذايذ جهان مادى را ترك گفت . چنان كه خود مىگويد :
خرد چيره بر آرزو داشتم * جهان را به كم مايه بگذاشتم
چو هر داشته كرد بايد يله * من ايدون گمانم همه داشتم
چو تخم امل بار رنج آورد * نه ورزيدم اين تخم و نه كاشتم
سپردم چو فرزند مريم جهان * نه شامم مهيا و نه چاشتم
ازيراست كاندر صف قدسيان * درخشان يكى پرچم افراشتم
اديب تمام عمر خود را صرف تعليم و تعلم كرد . براى نخستين بار باقيمانده تاريخ « ابو الفضل بيهقى » را با دقت تصحيح و به چاپ رساند . منظومه « قيصرنامه » را به هنگام جنگ جهانى اول ( 1332 ق ) سرود . اين سرودهها قطعاتى بود از منظومهء حماسى شامل دليريهاى قيصر « ويلهلم دوم » و سرداران او و عزم و ارادهء ملت آلمان . لازم به تذكر است كه ديدگاه سياسى اديب ، برخاسته از كينهورزى عميق او نسبت به انگلستان بود . بهطورىكه چون « مشروطه » را زائيده سياستهاى استعمارى انگلستان مىدانست ، در رثاء « شيخ فضل اللّه نورى » روحانى ضد مشروطه ايران ، اشعارى سرود كه بر سنگنبشتهء قبر او در « قم » نقر شده است . علاوه بر اين اديب ، « اشارات » ابو على سينا را با نثرى محكم ، ترجمه نموده و رسالهاى در بيان قضاياى بديهيات اوليه و رساله نقد حاضر بر ديوان ناصر خسرو را نيز تأليف نمود . از حافظهء اديب سخنها گفتهاند ، از جمله اينكه به هنگام اقامت در خراسان تقريبا شش دفتر مثنوى را از حفظ داشت و مرحوم « قزوينى » در « بيست مقاله » خود مىنويسد : « من از ملاحظهء حافظهء اديب به ياد حماد روايه مىافتادم كه در كتب ادبيه دربارهء وى نوشتهاند كه فقط از شعراء جاهلين به عدد هريك از حروف معجم قصيده طويل سواى قطعات از حفظ داشت تا چه رسد به شعراى اسلامى » .
اديب در سال 1309 خورشيدى در « تهران » درگذشت و جنازهء او را با تجليلى تمام از طرف مردم و دولت ايران در امامزاده عبد اللّه به خاك سپردند .
م : 1 - آريانپور ، يحيى . از صبا تا نيما ، ج / 2 .
2 - مجله خاطرات ، شماره 3 - مقاله پارساى تويسركانى . صاحب امتياز سيف اللّه وحيدنيا .