جماعت و تبليغ و تفسير قرآن مجيد پرداخت . تا آن كه در سال 1384 ه . ق ، بر روى منبر تبليغ ، سكته قلبى ، بر او عارض شد ، و از دنيا رفت . تفسير اثنىعشرى ، او داراى 14 جلد مىباشد . كه عموما انتشار يافته است . و اين كتاب مىتواند ، حاكى از فضل و دانش مؤلّف مرحوم ، آن بوده باشد . « 1 »
« تفسير اثنىعشرى » ، به زبان فارسى ، نخست عدد آيات ، اسامى سوره ، دليل نامگذارى سوره ، فضيلت آيه يا سوره را مىآورد ، سپس تحقيقاتى دربارهء مطالب به طريق فلسفى و خطابى و ادبى ، دارد . براى اثبات منظور خود از اخبار و احاديث اهل بيت ( ع ) بدون ذكر سند و راوى ، استفاده مىكند .
در مواردى كه مفسّران اختلاف نظرى دارند ، خود ارزيابى و نقدى انجام نمىدهد . و تنها اين اختلاف را يادآورى مىكند . در نقل قصص ، گاه تفاسير ديگر را مأخذ معرّفى مىكند ، چندان به مباحث كلامى وارد نمىشود . او از نظر شيعه عدول نمىكند . در مباحث فقهى و احكام ، تا حدّ لازم تفصيل مىدهد .
بنابراين تفسيرى است ، ساده و قابل فهم عموم مردم ، كه با توجّه به محيط مذهبى علاقمندان اهل بيت ( ع ) ، نگاشته شده است .
اين تفسير ، در سال 1363 شمسى ، در تهران ، توسط انتشارات « ميقات » ، به قطع وزيرى ، به چاپ رسيده است .
891 . كشف القناع بروجردى [ تأليف 1384 ق ]
مؤلّف آن ، مولى محمد علىّ بن محمد جواد فاضل بروجردى ، يكى از علماء و مفسّرين شيعه در قرن چهاردهم هجرى مىباشد .
« كشف القناع عن القرآن الكريم » ، تفسير فشردهاى است ، پيرامون آيات شريفهء ترتيب و تنظيم يافته است . و با عناوين « لغة الآية » ، « اعراب الآية » ، و « قراءة الآية » ، و « معنى الآية » ، در چهار بخش تنظيم يافته است . و در آغاز چند فصل كوتاه پيرامون فضيلت قرآن و منع از تفسير به رأى و جز اينها از مباحث مقدّماتى را آورده است .
اين تفسير در 10 مجلّد مىباشد . كه مؤلّف آن ، بين سالهاى 1370 تا 1384 ه . ق ، بدان اشتغال ورزيده است .
آغاز آن ، الحمد للّه رب العالمين فانّ احقّ الفضائل بالتعظيم و اسبقها فى استحقاق التقديم ، مىباشد .
اين جلد در 336 برگ ، قرار گرفته است . از آغاز قرآن تا آيه 206 از سوره بقره ، مىباشد . همچنان ادامه دارد ، تا جلد دهم آن از سوره الممتحنه ، تا پايان قرآن مجيد ، كه روز 29 ماه رمضان 1384 ه . ق ، پايان پذيرفته است . « 2 »
892 . الآيات البيّنات جزائرى [ م 1384 ق ]
مؤلّف آن ، محقّق خبير سيد مصطفى بن ابى القاسم الموسوى الجزائرى التسترى النجفى ، يكى از اعيان تفسيرى قرن 14 هجرى مىباشد .
او از معاصرين مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى ، مىباشد . كه در سال 1320 ه . ق ، تولّد يافته است .
تفسير فوق در يك مجلّد بزرگ رحلى قرار گرفته است . و به زبان فارسى است . و دربرگيرندهء آياتى است ، كه در فضيلت اهل بيت ( ع ) ، نازل گرديده است . و مرحوم حاج آقا بزرگ ، با دستخط مؤلّف محترم ، پيش خود او مشاهده فرموده است . « 3 »
هامش
( 1 ) مجمع الانوار ، ص 155 ؛ گنجينهء دانشمندان ، ج 4 ، ص 617 ؛ اختران فروزان رى و تهران 67 ، آئينه دانشوران ، ص 515 - 516 ؛ آشنائى با تفاسير شيعه ، ص 11 .
( 2 ) فهرست كتابخانه مرعشى ، ج 13 ، ص 65 ، هر ده جلد به خط مؤلف از شماره ( 4884 ) تا ( 4893 ) تاليف آخرين جلد 29 رمضان 1384 ق مىباشد .
( 3 ) الذريعة ، ج 4 ، ص 236 ، كد معرّفى 1167 و ج 18 ، ص 22 ، گلستان پيغمبر و معجم مؤلّفى الشيعة ، ص 120 .