مقبرة الشعراء
نگارنده به سال 1343 شمسى در نشريهء دانشكدهء ادبيات تبريز ( سال 16 ، شماره 3 ) مقالهيى تحت عنوان « مقبرة الشعراى سرخاب » نوشت و اقوال مورخان و تذكرهنويسان متقدم و متأخر را به منظور كشف محل تقريبى آن نقل كرد . اجمالا يادآور مىشود كه :
1 - حمد اللّه مستوفى در نزهت القلوب ( مؤلفهء 740 ) چنين نوشته است « در مقبرة الشعراء به سرخاب : انورى ، خاقانى ، ظهير الدّين فاريابى ، شمس الدّين سجاسى ، فلكى شيروانى و ديگر شعرا مدفونند » ص 89 .
2 - دولتشاه سمرقندى در تذكرة الشعراء ( مؤلفه 892 ) نوشته است :
« وفات خاقانى در شهر تبريز بوده . . . و در سرخاب آسوده است و مرقد او اليوم مشهور و مقرر است . قبر افضل الزمان ظهير الدّين طاهر بن محمد فاريابى و ملكالشعرا شاهفور بن محمد اشهرى نيشابورى هر دو در پهلوى خاقانى است » ص 93 .
3 - صاحب روضات الجنان ( مؤلفهء 975 ) مقبرة الشعراء را در سرخاب نزديك مزار بابا حسن با وصف ويرانى چنين توصيف مىكند :
« مرقد و مزار . . . خاقانى رحمة اللّه تعالى نزديك به مزار حضرت بابا حسن است از راهى كه به باغ بيگم مىروند به جانب دست چپ مدفون است ، خواجه ظهير و شاهفور نيشابورى كه هر دو شاعر فاضل بىبدل بودهاند هم آنجا مدفونند آن محل را مقبرة الشعراء مىگفتهاند ( يحتمل كه قبر ديگر از شعرا نيز آنجا بوده باشد ) جاى مشخّص و معيّن بوده حالا مندرس و منطوى است نه اثر از آنجا ماند و نه آثار به واسطهء استيقاظ اولو الابصار » ( ج 1 ص 201 ) .
باز مىنويسد :
در پاى مزار پير قنديلى مزار عزيزى است اسدى تخلص و بر لوح مزار او اين دو بيت مرقوم است :
معنىطلبان باديهء عمر بريدند * تا تصفيه كردند حيات ابدى را
شكرانهء اسباب حياتى كه تو را هست * يك فاتحه بفرست روان اسدى را
و در آن طرف راه به جانب دست راست مزار مولانا مانى شاعر و نقاش شيرازى است . . .
( ج 1 ، ص 211 ) .