تبريز
تبريز از شهرهاى بزرگ و تاريخى ايران و مركز استان آذربايجان شرقى است . دربارهء تاريخ بنا و وجه تسميهء آن نظرات گوناگونى اظهار شده است .
مينورسكى خاورشناس فقيد مىنويسد : « سارگن دوم در سال 714 قبل از ميلاد به قصد تصرف ممالك اورارتو سفرى به شمال غربى ايران كرد . از ناحيه سليمانيهء كنونى ( واقع در كردستان عراق ) داخل كردستان مكرى شد ، از پارسوا ( پسوهء كنونى ) و ساحل جنوبى درياچهء اروميه گذشت ، از سوى شرقى درياچه به راه خود ادامه داد و پس از پشت سر گذاشتن اوشكايا ( اسكويهء كنونى ) قلعهء « تاروى » يا « تاروئى » و « ترماكيس » را گشود . بعيد نيست يكى از اين دو كلمه نام قديمى تبريز كنونى باشد . ( آثار باستانى آذربايجان ، ج 1 ، ص 3 ) .
مورخان ارمنى آن را « تورژ » مخفف ( داى ، ورژ ) به معنى انتقامگاه دانستهاند و معتقدند كه خسرو ارشاكى ( 217 - 233 ميلادى ) حاكم ارمنستان اين شهر را به ياد انتقام گرفتن اردوان از اردشير بابكان بنياد نهاده است .
از تاريخ قبل از اسلام اين شهر بيش از اين اطلاعى در دست نيست . ولى تاريخ بعد از اسلام آن نسبة روشن و اجمالا بدين شرح است كه سال 22 هجرى قمرى وقتى كه اعراب متوجه آذربايجان شدند . به علت خوشى آبوهوا و وفور نعمت به تدريج در اين مرزوبوم رخت اقامت افكندند و از آن تاريخ ، تبريز رو به آبادى نهاد . ياقوت در معجم البلدان و حمد اللّه مستوفى در نزهت القلوب آن را تبريز ( به كسر اول ) ضبط كرده و بناى آن را به زبيده خاتون زن هارون الرشيد نسبت دادهاند .
در اين شهر آثار تاريخى متعددى از قبيل زيارتگاهها ، مساجد ، مقابر ، كتابخانهها وجود