16
سخنوران ايران در عصر حاضر تأليف دكتر محمد اسحاق هندوستانى در 1351 - 1355 ه ق
مشتملست بر دو مجلّد ، مجلّد اول در ذكر سى و سه شاعر از اديب پيشاورى تا ياسايى ، و مجلد دوم در ذكر پنجاه و يك شاعر از آزاد همدانى تا يكتا ( - احمد اشترى ) و چون پروين اعتصامى در هر دو مجلد مذكورست ، جمعا تراجم هشتاد و سه شاعر را شامل است .
جلد اول اين كتاب بسال 1351 هجرى قمرى و جلد دوم بسال 1355 در دهلى بطبع رسيده ، عكس صاحبان تراجم نيز در آن گراور شده و از چاپهاى زيبا و نفيس هندوستان است .
قطع وزيرى 455 + 492 + 23 صفحه .
مؤلف بتشخيص خود شعرا را طبقهبندى كرده ، اشعار برخى را به طرز قدما دانسته است كه بتكرار مضامين آنها مىپردازند ، و برخى ديگر را چنين پنداشته است كه مضامين تازه را بسياق قدما ادا مىكنند ، و عدهيى را متجدّد شناخته و معتقدست كه اوزان جديد بميان آورده و در تجدّدخواهى افراط مىورزند .
در مجلد اول نيز يك مقدمهء انتقادى دربارهء ادبيات دورهء مشروطيت ايران بقلم آورده است .
مؤلف پس از انتشار جلد اول مواجه با اعتراضات شديدى شده و ناچار در مقدمهء جلد دوم نوشته است كه : « ما در انتخاب اشخاص نظرى خاص نداشتهايم ، و سعى كردهايم كليّهء شعراى معاصر را كه در دنياى شعر و ادب نام و معروفيتى دارند ، درين كتاب ياد كنيم . . . » .
ولى نه چنين است كه وى ادعا كرده ، زيراكه عدهيى از صاحبان تراجم چه در آن تاريخ و چه قبل و بعد از آن شهرت و معروفيتى بشاعرى نداشتهاند ، بلكه آنان كسانى بودهاند كه در زمان توقف مؤلف در تهران از طريق سياسى و روزنامهنگارى