دارند ، بايد سه چار جملهء ديگر تضمينات عربى به آن ضم كرده باشند .
از همه بيشتر در برآوردن مادهء تاريخ كه بايد طبعشان را ماشين تاريخ برآوردن معرفى كرد .
مثلا خودم ياد دارم كه يك روزى براى كتابى كه در انجمن ادبى هرات مىنوشتند ، قاضى صاحب را با اعضاى انجمن به برآوردن نام تاريخى كتاب دعوت كرديم ، هيچ فراموش نمىكنم كه در آن انجمن اگر دو نفر كدام نامى برآورده يا نه برآورده بودند ، قاضى صاحب بدون اينكه سابقه از موضوع داشته باشند در همان آن ( 22 نام ) براى تاريخ همان كتاب برآورده بانجمن عرضه دادند كه همه صحيح بودند .
همچنين روز ديگرى قاضى صاحب را براى تعيين نام تاريخى كتاب تذكرهء نسوان مؤلفهء خودشان تكليف كردم ، در سه ساعت 29 نام تاريخى وضع كردند مانند :
رياض شاهى : 1327 گلشن خسروانى : 1327 شاعرات عارفه : 1327 حرم باغ نكو : 1327 نشان سخنورى : 1327 تاريخ عيالها : 1327 و همچنين نامهاى ديگر .
قاضى صاحب در سال 1286 تولد يافته و امسال « 1 » عمرشان به 64 سال بالغ شده است . از آنجا كه در نظر داريم آثار قاضى صاحب را علىحده بطبع برسانيم در اينجا قرار خواهش خودشان به همين چند بيتى كه در روزهاى جوانى خود نوشتهاند اكتفا مىورزيم :
در زمان شاه دريادل خديو بحر و بر * عبد رحمن خان كه رشحى باشد از جودش سحاب
آن ضياء ملت و دين آفتاب سلطنت * كز فروغ عدل او دارد جهان عهد شباب
هامش
( 1 ) - 1310 شمسى و 1350 قمرى هجرى .