پس از آن به محترم تبديل نمود ، وى به زبان و ادبيات عرب هم وقوف داشت ، از اشعار شعراى متقدمين و متأخرين كه برديف يكديگر گفتهاند ، تا حرف دال تقريبا پنج هزار بيت جمعآورى كرده است « 1 » .
وى در زبان و لهجهء محلّى تصرفات غير طبيعى به كار مىبرد ، محترم بجوانى بخارى دلبستگى داشت ، اما چون در عهد امير عالم به يكهباغ قاضى بود ، در وقت انقلاب بسوءتفاهمى از طرف ادارهء حربى كشته شد ( سپتامبر 1920 ميلادى ) .
وى وقتى بخانهء صدر ضياء مؤلف تذكرهء منظومه رفت و او را بخواب ديد ، در بديهه اين رباعى را گفت :
رباعى
اى آنكه ضياى ديدهء احبابى * مانند هما بفرقها كميابى
من بخت توام از آن سيب بيدارم * تو بخت منى ، ازآنجهت در خوابى
« نمونهء ادبيات تاجيك ، ص 473 »
تذكرهء محمد شاهى تأليف بهمن ميرزا پسر عباس ميرزا نايبالسلطنه در 1247 ق
بهمن ميرزا اين تذكره را بدستور برادرش محمد ميرزا پيش از پادشاهى تأليف و بنام او تسميه كرده است ، تذكرهء محمد شاهى مشتملست بر سه رشته بشرح ذيل كه در ديباچهء كتاب مسطورست :
رشتهء اول در ذكر متقدمين .
هامش
( 1 ) - نام اين كتاب ردايفالاشعارست ، و صدر الدّين عينى در صفحات ذيل از نمونهء ادبيات تاجيك اشعارى از آن نقل كرده است :
74 / 149 تا 156 / 158 / 179 / 181 / 195 / 197 / 226 / 240 / 258 / 276 / 278 .