تذكرهء قطبشاهى تأليف محمد بن على العاملى مشهور به ابن خاتون در نيمهء اول قرن يازدهم
ميرزا نظام الدّين احمد بن عبد اللّه صاعدى شيرازى مؤلف كتاب حديقة السلاطين كه مشتملست بر ذكر احوال و سوانح دوران هفتمين پادشاه سلسلهء قطبشاهيه سلطان عبد اللّه قطبشاه متوفى 1083 ه ، از ولادت ( - 1023 ) تا نوزدهمين سال سلطنت ( - 1053 ) در ذكر بعضى از فضلا و اعيان دارالسلطنهء دكن كه در سال 1047 درگذشتهاند ، از ملا خلقى شوشترى ياد كرده و مىنويسد : « . . . اشعار مرغوب از قصيده و غزل و رباعى و مثنوى در صفايح روزگار ازو بيادگار مانده و نواب علامى پيشواء الزمان « 1 » تذكرهء اعيان و اكابرى كه باستعداد و طبع نظم موصوف بودهاند ، و مدح خاقان مبرور مغفور « 2 » نور اللّه مرقده مىكردهاند ، ترتيب دادهاند ، در آن تذكره فضائل و كمالات مولوى را كه دفعهء اول بدار السلطنه آمده بوده مرقوم نمودهاند ، و قصايد غرا و مقطعات و تركيببند خوشادا را كه در مدح خاقان مبرور بنظم درآورده ثبت كردهاند » .
« حديقة السلاطين ، چاپ 1961 دكن ، ص 210 - 211 »
ترجمهء مؤلف :
در قسمت اعظم كتاب حديقة السلاطين گزارش احوال وى مسطور و مندرجست ، اجمالا اينكه وى از جملهء علماى اماميه و از اكابر تلامذهء شيخ بهائى بوده و در فترت اوزبكيّه از ايران به هندوستان مهاجرت كرده و نزد سلطان محمد قطبشاه رفته ، اربعين شيخ را بامر سلطان مزبور ترجمه كرده و ترجمهء قطبشاهيهاش ناميده ، وى در سال سى و دوم جلوس شاهعباس ماضى از جانب سلطان محمد قطبشاه بحجابت و رسالت به ايران آمد و در سال سى و چهارم رخصت بازگشت يافت و در دربار سلطان عبد اللّه قطبشاه به ترتيب بمناصب نيابت پيشوايى و دبيرى و ميرجملگى و صدارت و پيشوايى ارتقا يافت ، و
هامش
( 1 ) - كذا و مقصود اين خاتون عاملى پيشواى كل مملكت دكن است .
( 2 ) - سلطان محمد قطبشاه .