نسل امويان است ، و شيعه نيز هست ، از نوادر و عجايب شمرده مىشود ؛ امّا آنچه به نظر مىرسد ، او ، شيعه بودن را بهانهاى براى بيان مطاعن بنى عبّاس قرار داده ، و آنجا كه به مطاعن بنى اميّه مىرسد به ديدهء اغماض نگريسته ، و بهطور اجمال برگزار مىكند .
و ديگر آنكه در وصف خاندان خويش ( امويان ) كتابها نوشته ، و به اندلس ( اسپانيا ) نزد خلفاى اموى فرستاده ، و هدايا دريافت نموده است .
اين كتابها از او است :
1 . آداب الغرباء 2 . اعماد الشواعر 3 . اغانى الكبير ، در باب انواع آوازها و الحان ، مغنّيان و خوانندگان و شرح حال آنان كه در قاهره و بولاق مصر و نيز ليدن به طبع رسيده است 4 . ايّام العرب 5 . التّعديل و الانصاف 6 . جمهرة النّسب 7 . الدّيارات 8 . كلام فاطمة - عليها السّلام - فى الفدك 9 . ما نزل من القرآن فى امير المؤمنين و اهل بيته عليهم السّلام 10 . مقاتل الطّالبين ، در باب احوال شهداى خاندان ابو طالب كه آن را در سال 313 ق تأليف نموده ، و از معروفترين تأليفات او است . بارها به طبع رسيده ، و به فارسى نيز ترجمه گرديده است .
دربارهء زندگى او محمّد احمد خلف اللّه كتابى به نام صاحب الاغانى تأليف نموده كه به چاپ رسيده است . « 1 »
ابو الفرج بن واوا
از شعراء و ادباى اصفهان است . وى به عربى شعر مىسروده ، و اين بيت در وصف اصفهان از او است :
هامش
( 1 ) . نوابغ الرّواة ، ص 183 ؛ تاريخ تشيّع اصفهان ، صص 225 - 226 ؛ احقاق الحق ، ج 12 ، ص 243 ؛ الفهرست ، شيخ طوسى ، ص 379 ؛ رجال ابن داود ، ج 1 ، ص 26 ؛ جامع الرّواة ، ج 2 ، ص 409 ؛ الاعلام ، ج 5 ، ص 88 ؛ دائرةالمعارف العشرين ، فريد وجدى ، ج 1 ، ص 385 ؛ هدية الاحباب ، ص 42 ؛ الكنى و الالقاب ، ج 1 ، ص 138 ؛ روضات الجنّات ، ج 5 ، ص 211 ؛ مرآة الجنان ، ج 2 ، ص 359 ؛ مجمل فصيحى ، ج 2 ، ص 74 ؛ تاريخ ادبيّات ، صفا ، ج 1 ، ص 642 ؛ الذّريعة ، ج 2 ، صص 249 - 250 و ج 21 ، ص 376 ؛ دائرةالمعارف فارسى ، ج 1 ، ص 26 ، اصفهان ( كتاب جوانان ) ، ص 206 ؛ دانشنامهء ايران و اسلام ، ج 1 ، صص 977 - 978 ؛ امل الآمل ، ج 2 ، ص 108 ؛ ريحانة الادب ، ج 7 ، ص 236 ؛ لغتنامهء دهخدا ، ذيل « ابو الفرج » ، ص 716 ؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان ، ج 1 ، صص 174 - 175 .