روى آورد . سرانجام آن را رها كرد ، و در منزل انزوا اختيار نمود ، و به مطالعه و عبادت مشغول شد ، و جز مباحثه و گفتوگوى علمى با معدودى از اهل كمال ، پى كار ديگرى نرفت . وى سرانجام در سال 1398 ق وفات يافت ، و در تكيهء گلزار در تخت فولاد اصفهان مدفون گرديد .
وى كتابخانهاى قابل توجّه داشت كه داراى نسخههاى نفيس خطّى و چاپ سنگى بود ، و بسيارى از آنها را به كتابخانهء آيتاللّه مرعشى در قم اهداء نمود ، و يا فروخت . « 1 »
ابو الحسن فروغى
ميرزا ابو الحسن فروغى فرزند ميرزا محمّد حسين ذكاء الملك بن آقا محمّد مهدى ارباب اصفهانى بن محمّد رضا ، شاعر و اديب دانشمند . وى در سال 1301 ق در تهران متولّد گرديده ، و تحصيلات قديم و جديد خود را در تهران به پايان رسانيده است . مدّتى در دار المعلّمين عالى به تدريس تاريخ و جغرافيا مشغول بود . زمانى هم نمايندگى دولت ايران در سوئيس و جامعهء ملل را داشته ، و در كنگرهء مستشرقين و خاركف نيز شركت نموده است . وى عضو فرهنگستان ايران بوده ، و مجلّهء فروغ تربيت را انتشار داده ، و يك سال نيز سرپرستى مجلّهء تعليم و تربيت را برعهده داشته است . او سرانجام در شب 12 شعبان سال 1379 ق در تهران وفات يافت . كتب زير از او است : 1 . اوراق مشوّش 2 . تاريخ ادبيّات ايران ، به اتّفاق برادرش محمّد على فروغى 3 . سرمايهء سعادت 4 . شرح حال آقا شيخ هادى نجمآبادى كه در مقدّمهء تحرير العقلاء به چاپ رسيده است 5 . شيدوش و ناهيد 6 . كتابى به فرانسه در موضوع عقايد فلسفى [ 7 . تاريخ عالم ] . اين شعر از او است :
من از اين متاع دنيا به جوى نظر ندارم * در سرورى نكوبم ، سر دردسر ندارم
تو و كوشش زيادت ، من و عزلت و قناعت * كه تو دردسر پسندى و من اين هنر ندارم « 2 »
هامش
( 1 ) . به نقل از محقّق و دانشمند گرانمايه ، جناب آقاى دكتر محمّد باقر كتابى .
( 2 ) . تذكرهء شعراى معاصر اصفهان ، ص 357 ؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان ، ج 1 ، صص 149 - 150 ؛ فهرستوارهء كتابهاى فارسى ، ج 1 ، ص 582 ؛ سخنوران معاصر ، ج 2 ، ص 217 .