توان كرد وبايد كه آنچنان نزند كه عضوى از اعضاى أو را مجروح سازد چه اگر عضوى از
اعضاى أو را جراحت كند چنان كه به سبب زدن تلف شود ضامن است واگر سركشى از جانب
شوهر باشد به آنكه بعضي از حقوق زن را منع كند حاكم شرع شوهر أو را از امتناع باز
مىدارد وبر دادن آن حقوق جبر مىكند واگر شوهر زن را بىگناه بزند حاكم شرع
أو را منع كند واگر زن در صورت رنجيدن مرد از أو بعض حقوق خود را ببخشد كه به أو
ميل پيدا كند حلال است بر شوهر قبول كردن آن واگر سر كشى از هر دو طرف باشد
وترسند كه ميان ايشان به جدائى رسد حاكم شرع يك كس از خويشان شوهر ويك كس
از خويشان زن را امر كند كه ميانه ايشان اصلاح كنند پس اگر هر دو بر اصلاح متفق
شوند آنچه حكم كنند صحيح است واگر بر جدائى ميان ايشان اتفاق كنند صحيح نيست مگر به اذن
شوهر در طلاق دادن واذن زن در بخشيدن صداق وبعضي از حقوق أو در طلاق
اگر چه خلع باشد فصل سيم در بيان لاحق گردانيدن أولاد به پدر بدان كه
هر گاه از دخول كردن به زن شش ماه يا بيشتر بگذرد فرزندى كه حاصل شود از آن شوهر است
به شرطي كه از اقصاى مدت آبستنى نگذرد وميانه مجتهدين در اقصاى مدت آبستنى
خلاف است بعضي گفته اند نه ماه است وبعضي برآنند كه ده ماه وبعضي يكسال ( 1 )
ويك ماه گفته اند واگر كمتر از شش ماه طفل از شكم بيفتد ولاحق گردانيدن أو به پدر ممكن
باشد به أو ملحق بايد گردانيد وبه مجرد آنكه زن فاحشة باشد شوهر نمىتواند گفت كه
فرزندى كه از أو حاصل شده باشد فرزند أو نيست وبه اين گفتن ومجرد فاحشة كه
آن زن فرزندى آن فرزند بر طرف نمىشود واگر چه زن دايمى باشد مگر آنكه ميان زن
وشوهر لعان واقع شود چنانچه زود باشد كه كيفيت لعان مذكور گردد واما اگر متعه
يا كنيز باشد به مجرد گفتن شوهر فرزندى آن فرزند بر طرف مىشود ومحتاج به لعان
كردن نيست وهمچنين جايز نيست نفى كردن فرزند به مجرد آنكه منى را در وقت انزال
در غير فرج زن بريزد چه ممكن است كه منى بي شعور در فرج أو ريخته شده باشد
فصل چهارم در بيان احكام ولادت فرزند بدان كه سى امر به ولادت فرزند تعلق
دارد دو امر واجب وبيست ودو امر سنت وشش امر مكروه اما دو امر واجب أول مدد
دادن زنان يا شوهر در وقت زاييدن زن واگر زنان متعذر باشند مردان محرم مدد
Footnote
( 1 ) شهيد ثاني طاب ثراه اند نقل اتفاق أصحاب فرموده كه أكثر حمل زيادة بر يكسال نمىشود
ودر اخبار نيز يكسال ويك ماه به نظر نرسيده است بلى روايت متعلق به حضرت خاتم النبين
صلى الله عليه وآله أجمعين بيانى دارد كه حاشية مجال آن را ندارد صدر دام ظله العالي