اندر دل من هزار خورشيد بتافت * آخر به كمال ذرّهاى راه نيافت
ابى بكر بن فورك
محمّد بن فورك از متكلمين اصولى و اديب نحوى است و واعظ معروفى است و از علماى معروف اصفهان است ، مدّتى را در عراق اقامت و تدريس داشت پس از آن متوجّه رى گرديد . اهل نيشابور آمدن او را به رى شنيدند به التماس او را جلب به نيشابور كردند و در آنجا خانه و مدرسه براى او ساختند . و زمانى را در آنجا نشر علوم داد ، جماعتى از فقها به بركت او مستفيض شدند ، تأليفات او در اصول دين و فقه و معانى قرآن قريب به صد مصنّف رسيد .
وقتى او را به غزنه دعوت كردند و در آنجا مناظراتى نموده ، با كراميّه 14 ضدّيتها داشته . هنگام مراجعت به نيشابور مسموم شد [ و ] وفات نمود ، در سنهء چهارصد و شش .
ابو على ابن مسكويه
ابو على احمد بن محمّد بن يعقوب ابن مسكويه ، اصلا اهل رى بوده و در اصفهان سكونت و وفات نموده . صاحب معجم الادباء « * » نوشته است كه مسكويه مجوسى بوده است و اسلام اختيار نموده ، و علوم اوايل را نيكو مىدانسته و كتاب " تجارب الامم " را با ساير كتب ديگر تأليف كرده ، و نيز نوشته است كه مخزن كتب ابن عميد سپرده به او بوده كه او را خازن گفتهاند .
از معاريف حكما بلكه مىتوان گفت در مرتبهء جامعيّت اخلاق و حكمت شخص اول بوده است در اين دور ؛ روزگار خود را در مصاحبت وزراى بزرگ
هامش
( * ) معجم الادباء ، ج 1 ص 220 .