تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تذكرهء مآثر الباقريه ( فارسي ) — صفحة 320

مساهمون:

ص٣٢٠
مسجد سيّد واقع شده است و هم محل تدريس سيّد بود هم محل رسيدگى به امور مردم . همچنين محل استماع سروده‌هاى شاعران و محفل چهارشنبه‌ها و خلاصه به دليل كاربرد فراوان و حضور زياد سيّد در آن به نوعى ، دربار و بارگاه سيّد به حساب مىآمد و هنوز هم زيبايى و شكوه خود را تا حدّى حفظ كرده ، در اين تذكره نيز مكرر ستايش شده است . اين بنا در فاصله مهتابىهاى جنوبى و شمالى ، در شرق مسجد ، پشت ايوان شرقى قرار دارد . شكوه آن به دليل تزيينات صحن مسجد ، پنهان مانده است اما از پشت ، طاق‌نماى ورودى آن ، طاق‌نماى تابستانى فوقانى عالىقاپو و نيز چهل‌ستون را به ياد مىآورد ؛ با همان سقف چوبى چند لايه و گره چينىهاى شكيل و رنگارنگ . تاريخ اتمام آن 1244 ق . است . ر ك تعليقه شماره 27 .
شرح
( 21 ) - فداى اردستانى ، محمّد سعيد : فرزند محمّد مهدى حسين اردستانى حفد حكيم الملك اردستانى كه اين حكيم الملك بانى مدرسه نيم‌آورد و مدرسه كاسه‌گران اصفهان است و او را به غلط بانى مسجد حكيم اصفهان نيز گفته‌اند ( محمّد على صاعد : فداى اردستانى ، 76 ) حكيم الملك طبيب دربار محمّد شاه و اورنگ زيب ، پادشاه هندوستان بوده است . وى حدودا سال 1204 ه . ق در اردستان به دنيا آمد . مقدّمات علمى را در همان‌جا آموخت و در سال 1244 تا 1230 ق عازم كربلا شد و هفت سال در آنجا به كسب كمال و علوم معقول و منقول پرداخت . آن‌گاه به اصفهان آمد و همان‌جا متوطّن شد و به تدريس و سرودن شعر پرداخت . نحوهء تدريس او مورد توجّه قرار گرفت و اندك‌اندك زبانزد شد . هم‌زمان در درسهاى دورهء عالى شفتى نيز شركت جست . از متن وفا برمىآيد جزو تلاميذ خاص الخاص فقه و اصول سيّد بوده است . و در آن مورد توجّه خاص سيّد واقع شده كه خانه‌اى به قيمت سيصد تومان از سيّد هديه گرفته . ازاين‌رو در اعزاز زندگى مىكرد . در ضمن مراودت با امام جمعه نيز داشت . پس از چندى به اشاره فتحعلى شاه به دربار تهران مىرفت و مورد عنايت ويژه خاقان قرار گرفت ، تا جايى كه پيوسته و همه‌روزه مصاحب خاقان و جميع امرا ، وزرا و خوانين بوده ، مورد نواخت صله‌هاى آنان واقع مىشده است . چنان‌كه يك‌بار براى قصيده‌اى در وصف حصار شهر نجف به امر حاج محمّد حسين خان صدراعظم اصفهانى ، چهارصد تومان از او صله مىگيرد . ( يعنى معادل قيمت يك‌خانه بسيار بزرگ آن روز ) . پس از مرگ فتحعلى شاه مدّتى جزو شاعران خاصّ محمّد شاه محسوب مىشده و او را و نيز منوچهر خان معتمد الدّوله گرجى را مدح مىكرده است . تنها در تذكرهء مدايح معتمديه - كه به گفته بهار ، فدا در زمان تأليف آن يعنى 1259 قمرى پنجاه و پنج سال سن داشته است - هفده قطعه شعر با 441 بيت در ستايش معتمد الدّوله سروده . ولى از تذكره‌ها پيداست كه او در جوانى نيز در دار الخلافه تهران حضور داشته ، چنان‌كه فاضل