( 32 )
* ص 165 ملّا سعيد اشرف مازندرانى ( متوفّى : 1116 ه . ق )
ملّا محمّد سعيد اشرف متخلّص به اشرف مازندرانى فرزند محمّد صالح مازندرانى و نوادهء دخترى ملا محمّد تقى مجلسى ( متوفّى 1071 ه . ق ) است .
وى در اصفهان به دنيا آمد و از محضر پدر و استادانى چون ميرزا قاضى و آقا حسين خوانسارى بهره برد . اشرف در سال 1070 ه ق ، در آغاز جلوس اورنگ زيب عالمگير ( 1068 - 1119 ه . ق ) بر اثر مرگ فرزندش محمّد رفيع و وفات جد مادريش محمّد تقى مجلسى به هندوستان رفت و معلم زيب النساء بيگم دختر بزرگ اين پادشاه شد .
بعد از مدتى به ياد يار و ديار افتاد و در ضمن قصيدهاى خطاب به زيب النساء بيگم درخواست بازگشت به وطن را از وى كرد :
يكباره از وطن نتوان برگرفت دل * در غربتم اگرچه فزونست اعتبار
پيش تو قرب و بُعد تفاوت نمىكند * گو خدمت حضور نباشد مرا شعار
نسبت چو باطنى است چه دهلى چه اصفهان * دل پيش تست تن چه به كابل چه قندهار
بالاخره در سال 1083 ه . ق به اصفهان بازگشت ولى بار ديگر به هندوستان رفت و در عظيمآباد پتنه به خدمت شاهزادهء عظيم الشأن بن شاه عالم بن عالمگير كه در آخر عهد جدّ خود به نظم امور آن سرزمين مىپرداخت رسيد . اين شاهزاده او را گرامى داشت .
اشرف در پايان عمر قصد زيارت حج كرد و مىخواست از راه بنگاله سوار بر كشتى شود و از اين طريق به زيارت حرمين شريفين نايل آيد ، اما در شهر مونگير از توابع پتنه به سال 1116 ه . ق درگذشت . گور وى در آنجا مشهور است . فرزندان وى در بنگاله ساكن بودند . « 1 »
هامش
( 1 ) . يكى از فرزندان وى علّامه محمّد امين بود كه شرح مبسوطى بر قسم كلام تهذيب ملا سعد الدّين تفتازانى نوشته است . اولاد او در زمان سلطنت ابراهيم برادر نادر شاه منقرض شدند . ديگرى ميرزا محمّد على متخلّص به داماد است كه مدّتى را در مرشدآباد بنگاله به عزلت گذرانيد . ديگرى زينب بيگم زوجهء مرحوم ملّا محمّد تقى فرزند ملّا عبد اللّه بن ملّا محمّد تقى مجلسى عليهم الرحمه بود و صبيهء او مريم بيگم جليلهء جدّ ميرزا محمّد تقى الماسى و والدهء والد مرحوم ميرزا حيدر على بوده است . ( نقل از مرآت -