انه 1 ) يمكن ان يستدل 2 ) بضرورة عدم تكرار الموصوف فى مثل ( زيد الكاتب ) و لزومه 3 ) من التركب و اخذ الشىء مصداقا مفهوما فى مفهومه 4 )
1 ) شأن
2 ) اين استدلال منسوب به محقق دوانى است
3 ) تكرار
4 ) مشتق
[ منظور آخوند از بساطت مشتق ، به حسب مقام مفهوم مىباشد ]
5 ) جناب مصنف در اين قسمت از عبارت مىفرمايند : منظور ما از اينكه مىگوئيم موضوع له مشتق بسيط است به حسب مقام مفهوم و ادراك و تصور مىباشد ، نه بحسب مقام عقل و تحليل ماهيتى ، يعنى الفاظ مشتقى مثل عالم يا كاتب ، حكايت از معنى و موضوع له واحدى دارند ، و نظير الفاظى همچون انسان و حجر كه حكايت از يك معنى واحد مىكنند مشتقات نيز حكايت از معناى واحدى دارند .
اما بحسب مقام عقل و تحليل ماهيتى الفاظ مشتق مركب از ذات ثبت له المبدأ مىباشد كما اينكه شأن ، در مفاهيمى از قبيل شجر و حجر نيز اين گونه بوده و به حسب تجزيه و تحليل عقلى به ذات ثبت له الحجريه و الشجريه انحلال پيدا مىكنند .
خلاصه اينكه انحلال به دو چيز بحسب تجزيه و تحليل عقلى منافاتى با بساطت مفهوم ندارد و مشتقات موضوع له بسيطى دارند ولى در تجزيه و تحليل عقلى مركب مىباشند .
لازم به ذكر است كه اجمال و تفصيلى كه بين حد و محدود وجود دارد نيز از همين باب مىباشد مثلا انسان بحسب مقام مفهوم بسيط بوده و مركب نمىباشد ولى حد آن مركب از حيوان ناطق مىباشد و با اينكه حد ( حيوان ناطق ) و محدود ( انسان ) ذاتا با يكديگر متحد مىباشند ولى همين اجمال و تفصيل فارق بين آن دو مىباشد يعنى لفظ