كلمه 8 اول به همين ايمان اجمالى شروع در عمل بايد كرد و پاى بر بساط توفيق نهاد تا 1 وجود همه نورانى شود و ظلمت تقليد بنور تحقيق مبدل گردد و صور تفصيليهء اسمائيه 2 از پردهء اجمال جلوهگر گردد . آن مجذوبان و 3 محبوبانند كه در اول فطرت بنور شهود منور [ 250 ] بدولت قرب و حضور مخصوص آفريدهاند 4 . ما آن سر 5 نور 6 وحدانى 7 بسيط و جذب مبهم اجمالى است كه بعد از نزول و ورود بمقام سلوك تفاصيل احوال و مقامات كمال دريافته بر مسند قرب و وصول مستقر و متمكن مىنشانند 8 .
كلمه 9 نورانيت ايمان 9 به عمل قوت پذيرد چنان كه توفيق عمل بايمان زياده گردد و نور هر دو متعاكس و متلازم افتد و در حقيقت يك نور 10 است كه در دل تصديق است و چون بر زبان آيد اقرار گردد و هرگاه 11 در اعضا 12 و 13 جوارح سرايت كند اعمال خيزد . نور على نور يهدى 14 اللّه لنوره من يشاء .
كلمه 10 در عقايد مقرر است كه هيچ ولى بمرتبهء نبى نرسد 15 . در تعرف * گفته است كه نسبت حال اوليا نسبت بمقام انبيا بر آن مثال است كه مشكى پرآب باشد و رطوبتى از وى بيرون زند . اول مثال مقام 16 انبيا است و ثانى مثال حال اوليا و خلاصهء اعتقاد در حضرت سيد رسل آنست كه هرچه جز صفات الوهيت است همه او را حاصل .
فصل 17
و 18 حضرت مخدومى 19 را با اين همه دانش و فضل و كمالات ظاهرى و باطنى در ايام جوانى بعالم شعر 20 نيز ذوقى تمام بوده و اشعار بلاغت آثار ايشان 21 از غزل و قصيده و قطعه و رباعى بسيار است [ 251 ] اين قطعه از آن جمله است .
زين بوستان كه هر دوجهان مست بوى 22 اوست * افتاده مرغ وهم هم از نيمه ره 23 فرو
شاخى هزار گل بگلى صد هزار برگ * برگى هزار رنگ و برنگى هزار 24 بو
نتوان حساب يافت ز گلهاى 25 اين چمن * در صد هزار عمر ابد رو به بين نكو