مآخذ در نوشتههايش متهم كردهاند ، خود را بىنياز از جواب گفتن دانسته است !
از ويژگيهاى اين تذكره آن است كه در ضمن شرح حال برخى از شاعران ، دربارهء پدرشان ، اگر شخص نامبردارى بوده است مقدارى مطلب نوشته و آگاهى مختصرى به دست داده است .
دكتر نقوى « 1 » مؤلف كتاب تذكرهنويسى پارسى در هند و پاكستان معتقد است كه آنچه تقى الدين دربارهء شعراى مهاجر به هند و عثمانى نوشته ، چون نقل قول از ديگران است و دست اول نيست ، مورد اطمينان كامل نمىتواند باشد « 2 » ، هرچند اين مطلب از كيفيت ترجمهء احوال شاعران نمىكاهد . مؤلّف تذكرهء عرفات العاشقين در معرفى تقى الدين كاشى كه همعصر او بوده است ، اشارهاى گذرا به اين تأليف مهم دارد و مىنويسد : « مير تقى الدين كاشى مشهور به مير تذكره ، مردى فاضل كامل و قابل بود . تتبّع دواوين و قواعد كرده ، اشعار بسيارى از استادان ديده و تذكرهاى نوشته ؛ الحق آن مجموعه از بسيارى شعر ، از لباس ذكر شعرا برآمده و وى در آن نسخه براى هريك از قدما شيوهء عشقى لازم ساخته و از عهدهء آن نيكو برآمده . مير تقى مرتكب شاعرى كمتر شده و در اين ازمنه شنيده شد كه به حق پيوسته ( 24 - 1023 ه ) ذكرى تخلّص كردى » .
در مسير تنظيم و آمادهسازى اين تذكره ، از تذكرههاى موردنظر و كتابهاى مختلف تا آنجا كه مقدور بوده استفاده شده است و چون بيشتر پژوهشگران و نويسندگان معاصر تاريخ ادبيات ، بارها از بخش نخست كتاب خاتمه استفاده نموده و پارهاى مطالب را در پاورقى و حاشيه متذكّر شدهاند ، به اين جهت رويدادهاى مهم تاريخى در تراجم احوال شعراى مندرج در اين كتاب ، بيشتر به مآخذ ياد شده ارجاع داده شده و براى مسائل ديگر تحشيه و تعليق لازم نوشته شده است .
در اين تذكره - معاصران - كه مقارن رواج شعر در ميان طبقات مختلف جامعه و خروج آن از محيط دربار و محدودهء خواص است ، اوضاع و احوال اجتماعى و هنجارهاى معمول در دوران زندگى تذكرهنويس و اخلاقيات مردم را مىتوان از لابلاى
هامش
( 1 ) . دكتر نقوى فارغ التحصيل دكتراى ادبيات از دانشگاه تهران به شمار مىرفت . وى از مردم پاكستان بود و در دانشگاه ادبيات اصفهان تدريس مىكرد و چند سال پيش به رحمت ايزدى پيوست . خدايش رحمت كناد .
( 2 ) . تذكره پارسىنويسى در هند و پاكستان ، موسسهء مطبوعاتى علمى تهران 1343 شمسى ص 124 - 134 .