كه " اختلاف داخلى چه لطمه اى به حيثيت جامعه اسلامى خواهد زد و فرصتهايى
بدست دشمنان خواهد داد " .
مطلبى كه يادآورى آن نيز جالب است - علاوه بر شرايطى كه بين امام و مأمون
شفاها و قبلا مطرح شده بود مبنى بر اينكه در امر مسؤوليت هيچ عزل و نصبى را به عهده
نخواهد گرفت - اين شرطى است كه امام رضا اضافه كرد : " . . . اگر من بعد از او زنده باشم " .
و روشن است كه جملهء " إن بقيت بعده " خودش خالى از يك نوع لطافت و اشارتى
نيست ، زيرا چيزى نگذشت كه امام بعد از اين جريانات ، به شهادت رسيد . بعد از آن
اجمالى از روش كار را در صورت تصدى كارها تذكر مىدهد :
پس از اينكه بار مسؤوليت خلافت به عهدهء او قرار گرفت . خط مشى اصلى در مورد
همگان و به خصوص در مورد بنى عباس بر مبناى اطاعت خدا و رسول خواهد بود .
" ان اعمل فيهم عامة وفي بنى عباس خاصة ، بطاعته وطاعة رسول الله " .
اصول كلى كار ، بر اساس حفظ جان و ناموس و احترام نتايج تلاشهاى مردم وحفظ
حدود و فرايض الهى است .
تأمين رضاى بارى تعالى و صلاح امور امت و آسايش عباد و امنيت بلاد ، سرلوحهء
همهء كارها و برنامهها است .
سپس با تذكر به اينكه اين ها عهد موكدى است كه مورد سؤال واقع خواهد شد و
بالأخره با ذكر آيه " اوفوا بالعهد إن العهد كان عنه مسؤولا " ( 1 ) حضرت نوشتهء خود را تمام
مىكند . و حضور شهود را نيز تذكر مىدهد .
شهود عهدنامه
در طرف راست عهدنامه ، عالم بزرگ دربار ، " يحيى بن اكثم " قاضى القضاة دو بار
چنين نوشت :
" شهد يحيى بن اكثم على مضمون هذا المكتوب ظهره وبطنه وهو يسأل الله ان
هامش
1 . اسراء آيه 34 .