است ، او به قرار داشتن و استوار بر چيزى ، توصيف و تعريف نمى شود زيرا او جسم نيست ،
و از اوصاف آفريدگان منزه و مبراست .
و اما معناى قول خداوند متعال در * ( . . . ليبلوكم أيكم أحسن عملا ) * ( 1 ) اين است كه
آدميان ، را بيافريد تا آن را به وسيله طاعت و عبادت خود بيازمايد ، و اين آزمايش از باب
امتحان و تجربه نيست ، زيرا او هميشه به همه چيز داناست .
تأويلى كه امام ( عليه السلام ) دربارهء آفرينش آسمانها و زمين در مدت شش روز بيان فرموده
است به اعتقاد ما بهترين توجيهى است كه از اين مطلب شده است ، زيرا آفرينش و ايجاد
تدريجى بيش از خلق و ابداع دفعى ، شعور و احساس انسان را متوجه عظمت آفريننده و
پديد آورندهء جهان مى سازد ، و به آن كشش و توسعه مىدهد .
همچنين مأمون معناى سخن خداوند متعال را در اين آيه شريفه از امام ( عليه السلام )
پرسيد : * ( ولوشاء ربك لامن في الأرض كلهم جميعا ، افانت تكره الناس حتى يكونوا
مؤمنين و ما كان لنفس أن تومن إلا بإذن الله ) * . ( 2 )
امام رضا ( عليه السلام ) از طريق پدران بزرگوارش نقل فرموده : كه مسلمانان به پيامبر خدا ( صلى الله عليه وآله )
عرض كردند اى رسول خدا ! اگر آنانى را كه بر آنها قدرت و توانايى دارى به پذيرش اسلام
مجبور كنى ، شمار ما افزون مى گردد و بر دشمنان غلبه مى يابيم ، پيامبر خدا ( صلى الله عليه وآله ) فرمود :
من نمى خواهم خدا را ديدار كنم در حالى كه چيزى از پيش خود پديد آورده باشم ، كه در
ان به من دستورى نداده است ، و من از متكلفان و بدعت گذاران نيستم ، پس از آن
خداوند متعال اين آيه را نازل فرمود ، كه * ( ولو شاء ربك لأمن من الارض كلهم جميعا
أفانت تكره الناس حتى يكونوا مؤمنين ) * ( 3 ) يعنى اگر پروردگار تو مى خواست ، همگى
مردم روى زمين ايمان بيآورند ايمان مى آوردند ، و اين بدين طريق بود كه آنان را در دنيا
به قبول ايمان مجبور كند ، چنان كه در آخرت با مشاهدهء عذاب ايمان مى آوردند ، و اگر
هامش
1 . غافر ، آيه 40 .
2 . يونس ، آيه 99 .
3 . يونس ، آيه 99 .