پس بزرگترين حقوق خداى - تبارك و تعالى - بر تو ، آنست كه براى خود واجب
ساخته ، كه آن اصل حقهاست . پس آنچه بر تو و براى تو واجب ساخته ، از سر تا بپاست ،
با اندامهاى گوناگون كه تراست . پس خداى عزوجل - براى زبان تو بر تو حقى قرار داده
است و براى گوش تو بر تو حقى ، و براى ديده ات بر تو حقى ، و براى دستت بر تو حقى ، و
براى پايت بر تو حقى ، و براى شكمت بر تو حقى ، و براى عورتت بر تو حقى . پس اين هفت
اندامند كه كارها با آنها پديد آيد .
پس خداى - عزوجل - براى كارهاى تو ، بر تو حق ها نهاده است . براى نمازت حقى و
براى روزه ات حقى ، و براى صدقه ات حقى ، و براى قربانيت حقى ، و براى كارهايت بر تو
حقهاست سپس حقهاى ديگران كه بر تو واجب است .
واجب ترين آن بر تو حقهاى پيشوايان است . سپس حقهاى رعيت تو . پس آنكه
حقهاى خويشاوندان تو . اين حقهاست كه از آن حقوق ديگر جدا مىشود .
اما حق پيشوايان تو سه حق است . واجب ترين آنها : آنكه تو را با قدرت اداره كند ، سپس
حق آنكه تو را تعليم دهد ، و حق آنكه مالك تو باشد . و هر كس كه تدبير كار با او
باشد پيشواست .
و حقوق رعيت تو سه حق است ، واجب ترين آن بر تو حق كسى است كه به خاطر قدرت
تو رعيت توست . و سپس حق كسى كه در آموختن رعيت توست ، چه نادان رعيت
داناست - نيز حق كسى كه بر آن تسلطى دارى ، زن يا غلام يا كنيز .
و حقوق خويشاوندان تو بسيارست و به هم پيوسته به اندازهء نزديكى پيوند خويشاوندى
وقرابت .
و واجب تر از آن بر تو حق مادر توست . سپس حق پدرت . و حق فرزندت . پس حق
برادرت پس نزديك تر آنگاه نزديك تر ، پس سزاوارتر ، سپس سزاوارتر . سپس حق مولاى
تو است بر تو حق نعمت دارد . پس حق آنكه هم اكنون به تو نعمت مىدهد .
پس حق آنكه به تو احسانى كرده . پس حق آنكه براى نماز تو اذان مى گويد . پس حق
چهارده نور پاك ( فارسي ) — صفحة 786
مساهمون: عبد الرحيم عقيقي بخشايشي
ص٧٨٦