و اگر دل انسان زنده شد صفت استقامت و پايدارى در راه رسيدن بهدف بدست مىآيد .
و هر كس كه عبادتش بر پايه خوف و رجاء باشد گمراه نخواهد شد و به مقصود خود نائل مىشود . و اما راه پيدايش خوف . البته كسى كه از خاتمه كار خود آگاهى ندارد و نميداند پرونده اعمالش چگونه و بچه نحو بسته خواهد شد و از طرف ديگر اعمالش هر چه هم زياد باشد او را ذى حق و طلبكار نخواهد كرد و از خود قدرت و نيروئى ندارد و راه فرار و گريزى هم نيست قطعا حالت خوف و ترس در او پيدا مىشود . و اما راه پيدايش رجاء و اميد به اين طريق است كه او خود بعجز و ناتوانى خود معترف و آگاه است و از هر جهت فقير ولى در عين حال در درياى نعمت و الطاف حق غوطهور و مراحم و عنايات بيشمار خداوند از هر جانب او را فرا گرفته همين توجه بنعمتهاى بيشمار رجاء او را تقويت و او را اميدوار برحمت الهى خواهد نمود . بنا بر اين كسى كه محبت و عشق بخداى مهربان در دلش جايگزين شده عبادت و شبزندهداريش بر پايه اميد به او و چشم داشت از لطف و عنايت خداوندى استوار است و كسى كه زاهد است عبادتش بر اساس خوف و ترس است .
اويس قرنى هرم بن حيان را گفت : مردم اعمال و عبادات خود را بر پايه رجاء و اميد قرار دادهاند . هرم گفت : ولى ما بر اساس خوف اعمال خود را انجام ميدهيم . خوف دو قسم است : ثابت و استوار و ديگرى عارض و جديد .
خوف ثابت موجب پيدايش رجاء مىشود و خوف و ترس جديد و تازه بتازه موجب ثبات خوف و ترس استوار خواهد شد و رجاء هم بر دو گونه است : رجاء ثابت . و ديگرى رجاء و اميد تازه و جديد كه موقع آرزوى نعمت تازه رخ ميدهد . رجاء و اميد ثابت ارتباط و محبت بنده را با خداى خود تقويت مينمايد . رجاء و اميد تازه و جديد آرزوهاى به نعمت را تصحيح و عجز و ناتوانى او را روشن ساخته و انسان را باعتراف بتقصير وادار و او را بشرم و حيا ميكشاند .
59 - تفسير عياشى صفوان جمال گويد : پشت سر حضرت صادق عليه السّلام گزاردم گذاردم .
ديدم حضرت پس از نماز سر به زير انداخت سپس عرض نمود . خداوندا مرا از مكر خودت ايمن مدار سپس با صداى بلند و يا با چهره گرفته اين آيه را قرائت نمود .
فَلا يَأْمَنُ مَكْرَ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْخاسِرُونَ
اعراف 99 جز افراد زيانكار كسى از مكر خدا ايمن نيست .
60 - تفسير امام خداوند متعال در آيه شريفه ( بقره 63 ) فرمود :
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا
باللَّه از آنكه به خدا و به آنچه كه ايمان به او را فرض نموده از قبيل ايمان بنبوت پيغمبر و ولايت على بن ابى طالب و اهل بيت پاك او ايمان دارند
وَ الَّذِينَ هادُوا
يعنى يهوديها
وَ النَّصارى
يعنى آنان كه به خيال خود از ياوران و ناصران دين خدا هستند
وَ الصَّابِئِينَ
آنان كه