21 . تَميم دارى ( پس از قتل عثمان زنده بود )
اعتراض تميم دارى بر عُمَر - پيش از اين - گذشت ، هنگامى كه او را از نماز بعد از عصر منع كرد .
22 . مقداد بن اسود ( م 33 ه - )
وارد نشده كه او از مصنّفان يا از مُدوِّنان باشد ، ليكن مقداد به پيروى على عليه السلام و ترسيم خطمشى او ممتاز است . وى جزو افرادِ مكتب تعبّد محض مىباشد ، گرچه تدوينى ندارد يا نوشتههايش به ما نرسيده است .
23 . ابوذر غفارى ( م 32 ه - )
ابن شهر آشوب - در ضمن كسانى كه در اسلام تصنيف كردند - پس از سلمان ، ابوذر را مىافزايد « 1 » .
خط مشى وفقه و اصول فكرى ابوذر ، پيروان مكتب اجتهاد و رأى را برنمىتافت . مخالفتهاى او با حاكمان - و به ويژه عثمان - مشهور است .
افزون بر اين ، ابوذر از يارانِ خاص پيشواى مكتب تعبّد محض ، امام على عليه السلام مىباشد .
نتيجهگيرى
با نگاه به اين فهرستِ آمارى ساده ، درمىيابيم كه صحابى مخالف با روش فقهى عُمَر ، غالباً يكى از دو گروه زير بود :
الف ) از اهل تدوين و داراى كتاب
به اين معنا كه از مُدوِّنان ، نهى از تدوين روايت نشده است ، بلكه آنان با تدوين موافق بودند . بر خلاف مجتهدان كه خط مشى عمومىشان منع از نقل حديث و كتابت و تدوين آن بود ؛ يعنى ميانِ « تدوين و تعبّد » و « منع از تدوين و اجتهاد » ملازمه هست .
هامش
( 1 ) . معالم العلما : 38 .