مكه در دوران قريش
احمد السباعى در كتاب خود ( تاريخ مكه ) در مورد وضعيت عمرانى مكه در دوران قريش آورده است : در اين دوران ، قريش خانههاى خود را به وسيلهء سنگچين و يا از سنگ و گِل بر روى پستى و بلنديهاى بالاى مكه و يا بر كنارههاى مسيل در پايين مكه به موازات مسجدالحرام و كعبه بنا مىكردند و در آن ساكن مىشدند . اينان به پاس احترام به كعبه ، هيچگاه خانههاى خود را در اطراف كعبه نمىساختند و نيز خانههايشان را به صورت مربع و چهارگوش بنا نمىكردند . هريك از اين خانهها داراى فضايى باز در مقابل محل مسكونى بود و هيچگاه درى براى خانههاى خود قرار نمىدادند ؛ به طورىكه زائران بيت اللَّه الحرام ، در موسم حج در آن فضاى بازِ خانههاى قريش سكونت مىكردند و قريش در حد توان خود ، از مهمانان بيتاللَّه پذيرايى مىكردند . ساختمانسازى با چنين شيوهاى در مكه نخستين بار به وسيلهء « سعدبن عمر سهمى » به وجود آمد . و نيز براى اولين بار « حميد بن زهير » براى خود خانهاى مربع ساخت كه اين گونه خانه سازى در نزد قريش كارى ناپسند مىنمود ؛ به طورىكه قريش در اين باره گفتند :
« ربع حميد بيتاً اما حياةً و اماموتاً » ؛ « حميد خانهاى براى خود ساخته است كه در آن زندگى مىكند يا مىميرد . »
از آن پس ، اين گونه خانه سازى در بين قريش رايج گرديد . همانطور كه يادآور شديم ، هيچگاه آن خانهها درى نداشت و همواره محلى براى سكونت زائران و حاجيان نيز به شمار مىرفت ، تا اينكه براى اولين بار « حاطب بن ابي بلتعه » درى بر خانهء خويش قرار داد .
از اين پس ، قريش بر محلّى كه به اتاقهاى آنان منتهى مىشد ، درى قرار دادند و فضاى باز مقابل خانه را همانند قبل بر روى حاجيان و معتمرين باز گذاشتند .
گفته مىشود : هنگامىكه هند دختر سهيل از عمربن خطاب خواست تا اجازه دهد دو دَر بر خانهء خويش قرار دهد ، عمر به او گفت : آيا مىخواهيد دَرِ خانههاى خود را بر