حاجيان و معمتران ببنديد ؟ هند پاسخ داد : به خدا قسم مىخواهم اين كار را جهت حفاظت اثاثيهء حجاج از دست دزدان انجام دهم كه د راين هنگام ، عمر به او اجازه اين كار را داد .
احمد سباعى در بارهء محل زندگى قبايل در مكه اين چنين آورده است :
در دوران سردارى قصىّ بر مكه ، فضايى را در اطراف كعبه ، كه موازى فضاى مسجدالحرام كنونى بوده ، به وجود آورد و به قريشيان دستور داد كه خانههاى خود را در خارج از فضاى ياد شده و اطراف چهارگانهء كعبه بنا كنند . در حالىكه پيش از قصى ، هيچگاه به خود اجازهء چنين كارى را نداده بودند كه خانههاى خويش را در اطراف كعبه بنا كنند . آنان سپس به دستور قصى راههايى را در بين خانههاى خود به وجود آوردند كه اين راهها به فضاى اطراف كعبه منتهى مىگرديد . مهمترين اين راهها ، همان راه شيبه بوده كه هم اكنون « باب بنى شيبه » در آن قرار دارد . در آن دوران ، قصىّ درى برفضاى اطراف كعبه قرار نداد همانطور كه ديوارى نيز بر آن ساخته نشد . همچنين قصى دستور داد قريش به هنگام ساختن خانههاى خويش ارتفاع آن را بلندتر از كعبه قرار ندهند تا همواره بر همهء نقاط مكه مسلّط باشد .
قريشيان همواره مجالس عمومى و نشستهاى خود را در فضاى اطراف كعبه قرار مىدادند ، تا آنگاه كه « دارالندوه » براى نشستهاى ويژه و مهم آنان ساخته شد .
در اينجا كوشيدهايم بر اساس گفتههاى ازرقى ، نقشهاى تقريبى از مكه و موقعيتهاى مسكونى قبايل در آن و نيز سير عمران و آبادى در بين شعبهاى آن را ترسيم كنيم .
براى مجسم كردن آن در اذهان ، ابتدا نقطهء باب بنى شيبه را به عنوان نقطهء آغازين در نظر مىگيريم و از آنجا مطالب مورد نظر خود را آغاز مىكنيم :
« باب بنى شيبه » اوّلين جايگاه متمركز شدن حركتهاى عمرانى در امّالقرى بود ، همچنانكه مهمترين ورودى به مسجدالحرام نيز به شمار مىرفت . بدين سبب خانههاى فراوانى در اين مكان ساخته شد و كمكم رو به افزايش گذاشت به طورىكه اين وسعت و افزايش ، رو به سوى شرق و به طرف منطقه ريگزار « باب على » و نيز اندكى به سوى
التاريخ القويم لمكة وبيت الله الكريم ( كعبه و مسجد الحرام در گذر تاريخ ) ( فارسى ) — صفحة 276
مساهمون: هادى انصارى
ص٢٧٦