استدلال اوّل به قبول عمل است في الحال و « 1 » در استدلال دوم نظر
[ m . a 43 ]
به آينده است .
و همچنين هرگاه گمان داشته باشد كه مردمى كه مطّلع بر عمل او شوند رغبت خواهند نمود « 2 » بر « 3 » پيروى آن « 4 » ثوابش نيز مضاعف مىشود ، پس ثواب عمل ظاهرى را خواهد داشت به سبب آنچه « 5 » در آخر ظاهر شده و ثواب عمل پنهانى خواهد داشت به سبب آنچه اوّلًا قصد نموده . و هركه پيروى او بكند از براى او ثواب عملهاى پيروىكنندگان حاصل خواهد شد بدون آنكه چيزى از ثواب آن جماعت كم گردد . و همچنين اگر خوشنود شود به فرمانبردارى مردم از براى خدا در مدحى كه آن كس را كنند يا آنكه خوشنود شود به محبّتى كه مردمان به مطيع خدا مىدارند و يا آنكه دلهاى ايشان مايل به طاعت باشد .
روايت است كه : مردى به حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله گفت : يا رسول اللَّه ! من عمل را پنهان مىسازم و نمىخواهم كه كسى بر آن مطّلع شود امّا اگر احدى مطّلع شد خوشنود مىشوم ! آن حضرت فرمودند : از براى تو دو ثواب خواهد بود : ثواب عمل ظاهرى و ثواب عمل پنهانى « 6 » .
و از امام محمّد باقر عليه السلام پرسيدند از مردى كه عمل خير كند و هرگاه كسى بر آن مطّلع شود آن مرد خوشنود شود . آن حضرت فرمودند كه : باكى نيست . و هيچ كس نيست مگر آنكه محبّت مىدارد بر آنكه خداى تعالى خير او را ظاهر كند امّا به شرطى كه قصد اين نداشته باشد ، كه اگر قصد او در عملْ ظهور آن باشد ثوابى نخواهد داشت « 7 » .
هامش
( 1 ) .s a- و .
( 2 ) .s- نمود .
( 3 ) . بر /sبه . -a.
( 4 ) .a+ را .
( 5 ) .s+ را .
( 6 ) . سنن ابن ماجة 2 : 1412 ح 4226 با اندكى تفاوت .
( 7 ) . الكافي 2 : 297 ح 18 .