محل : عقوبت وقطع شدن باران وخشك شدن گياه ، وجمع أو محول كقعد وقعود . در دعاى صحيفة از جهت أهل ثغور : وافرعها بالمحول « 1 » به اين معنا است يعنى جداى نماى تو أراضي ايشان را به نيامدن باران وخشكى گياه .
محجَّل : دست وپاى سفيد شده ، محجَّلين جمع أو .
مَريد : - به فتح ميم - ومارد : كسى را گويند كه بيرون رفته باشد از طاعت وعارى باشد از خير . درختى كه ورق [ آن ] ساقط شود گويند مرداء . أمرد : كسى را گويند كه موى روى نداشته باشد .
مترَعة : ومترَع : پر ز جو بودن .
مُزجاة : اندك وقليل .
مضّ : ومضيض : وجع ودرد كه از مصيبت يا جرح حاصل شود ، يقول : مضّني الجرح وأمضّني أي أوجعني .
مطر : باران در غير أوان أو را مطر گويند ودر أوان خود غيث گفتهاند . فرق بين مَطَرنا وأمطرنا آن است كه با الف در عذاب استعمال شود كقوله :
« وَأَمْطَرْنا عَلَيْها حِجارَةً »
« 2 »
.
معدِن : - به كسر دال - مأخوذ است از عدن البلد ، يعنى متوطن شدن أو در بلد وأقامت در آن بلد ولازم بودن در بلد . عَدَنَ الإبل بمكان أي لزمه .
« جَنَّاتِ عَدْنٍ »
« 3 » أي جنات إقامة . معدن را معدن گويند لأنّ الناس يقيمون فيه صيفاً وشتاءً زيرا مردم هميشه در أو أقامت نمايند .
معن : ماعون در جاهليت هر عطيت ومنفعت را گويند ودر اسلام زكات وطاعت [ را ] . « 4 » بعضي گفتهاند : ماعون چيزى است كه انتفاع برد مسلم از برادرش مثل عاريت وأعانت . فرّاء گفت : از بعضي از عرب شنيدم ماعون آب است ، وأنشد :
هامش
( 1 ) . الصحيفة السجادية : دعاى بيست وهفتم .
( 2 ) . سورهء هود ، آيهء 82 .
( 3 ) . سورهء توبه ، آيهء 72 .
( 4 ) . صحاح اللغة ، ج 6 ، ص 2205 .