وأهِّلْنا فيه لما وعدتَ أولياءَك « 1 » يعنى بگردان تو ما را مر آن چيزى كه وعده دادى اولياى تو را در آن چيز . تَأَهُّل : تَزَوُّج . أهل رجل : زن أو وأولاد أو وآن كساني كه در نفقهء أو وعيال أو هستند از برادر وعموى يا پسر عمو يا طفل أجنبي كه در منزل اوست . گفته شده است أهل مختص پيغمبر آن كساني هستند [ كه ] اختصاص قرابتي دارند . در أصل ، أهل كناية آورند از زوجه ، از اين قبيل است قوله تعالى :
« وَسارَ بِأَهْلِهِ »
« 2 » . أهل البيت : كسان بيت را گويند . أهل الإسلام : كسى كه متدين به اسلام باشد . أهل القرآن :
كسى است كه قرائت قرآن نمايد ، جمع أو أَهلُون ؛ چنين گفت مطرزى . « 3 » جوهري گفت : والأهل والأهالي « 4 » : أهل الرجل والدار ، « 5 » أهِلتُ بِالرّجُلِ يعنى مأنوس شدم به أو . « 6 » قولهم : مَرحَباً وَأَهلًا يعنى آمدى تو در حالت سعت . « 7 » وأهّل وآهَلَكَ اللَّهُ فِي الجَنَّةِ يعنى داخل نمايد تو را در بهشت وتزويج نمايد از جهت تو . « 8 » وفلان أهل لكذا ومُستَأهِلٌ . چنين گفت حريرى در درّهء « 9 » خود به اين كه گفته نشود : هو سيتأهّل الإكرام ، بلكه گويند : هو « 10 » أهل الإكرام . قوله تعالى :
« إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ »
« 11 » أي : من أهل دينك ، وقوله تعالى :
« وَكانَ يَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلاةِ »
« 12 » يعنى امّت وأهل هر پيغمبر امّت اوست . قوله :
« هُوَ أَهْلُ التَّقْوى وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ »
« 13 » يعنى انس مىگيرد به تقواى أو ؛ زيرا تقوا مىكشاند به بهشت وانس
هامش
( 1 ) . الصحيفة السجادية : دعاى چهل وچهارم .
( 2 ) . سورهء قصص ، آيهء 29 .
( 3 ) . المغرب في ترتيب المعرب ، ص 31 .
( 4 ) . در نسخه : الأهالية .
( 5 ) . الصحاح ، ج 4 ، ص 1628 .
( 6 ) . اين قول را جوهري از جانب كسايى نقل نموده است . رك : صحاح اللغة ، ج 4 ، ص 1649 .
( 7 ) . همان .
( 8 ) . همان .
( 9 ) . در درة الغواص في أوهام الخواص ( ص 3 ) اين گونه آمده است :
ويقولون : فلان يستأهل الإكرام ، وهو مستأهل للإنعام .
( 10 ) . در نسخه : أو .
( 11 ) . سورهء هود ، آيهء 46 .
( 12 ) . سورهء مريم ، آيهء 55 .
( 13 ) . سورهء مدثر ، آيهء 56 .