اشتباهاتى نيز ديده مىشود « 1 » . اين اشتباهات انگشت شمار ، نسبت به چنين تأليف گستردهاى ، نه تنها از معايب بشمار نمىآيند ، بلكه دلالت بر دقت مؤلف در تأليف خود مىنمايند .
شايد گمان رود اين نسخه پيش نويس مؤلف بوده است بدو علت :
1 - عدم تنظيم ألفبائي يا ترتيب خاص ديگر .
2 - صفحات سفيدى كه در لابلاى نسخه آمده است .
لكن نظم دقيق مطالبى كه گاه بيش از ده صفحه را در يك موضوع ، بخود اختصاص داده ، بدون خط خوردگى وحك واصلاح - مگر در موارد اندك - ، اين نظر را رد مىنمايد ؛ وچنين بنظر مىرسد كه مؤلف در هر موضوع پس از انجام تحقيقات لازم ، آنها را در اوراقى مشابه بطور منظم مىنگاشته ، وبراى موضوعاتى كه احتمال مىداده مطالبى بعداً اضافه شود صفحه يا صفحاتى سفيد قرار مىداده است ، وگاه إضافات را در حاشية يا بين سطرها - غالباً بخطى ريزتر - مىنگاشته ، ولى بهرحال موضوعات ومطالب ترتيب خاصي نداشته ، ومؤلف بنا داشته در آخر آنها را منظم نمايد كه عمرش كفاف نداده وپسر برادر مؤلف آنها را كنار هم چيده وفهرستى راهنما در آغاز آن نگاشته است .
هامش
( 1 ) . در اينجا به چند مورد از خطاهايى كه در نسخه ملاحظه مىشود اشاره مىكنيم :
1 - در صفحهء 10 گويد : نَسَبَه يَنْسِبُه بكسر السين من المضارع ، والصواب ضمها من باب طَلَبَ ، يقال : نَسَبه يَنْسُبه بضم الباء نسباً بفتح وسكون .
صحيح : بضم السين .
2 - در حاشيهء صفحهء 52 مىگويد : ويدل على عدم اختصاص بالحيوان المحلل .
صحيح : عدم اختصاصه .
3 - در توضيح رصد حاكمى گويد : وكان عليه تعويل المسلمين مدة مديداً ثم أعيد بناء هذا المرصد . .
صحيح : مدة مديدة .
4 - در جايى ديگر مىگويد : كما أن للرواقين من الحكماء رأي سخيف أيضاً . .
صحيح : رأياً سخيفاً .