نمودهاند : « صراط من انعمت عليهم غير المغضوب عليهم و غير الضالين » .
ولى به نظر ما اين نوع قرائت از امير مؤمنان ( ع ) ثابت نگرديده و بلكه عكس آن ثابت شده است زيرا اگر آن حضرت آيه را بدين صورت قرائت مىنمود ، در ميان شيعيان منتشر و معروف مىگرديد و پيشوايان بعد از وى نيز همان قرائت را به كار مىبردند و تأييدش مىنمودند ، در صورتى كه چنين مطلبى حتى به وسيلهء يك نفر هم ( 1 ) - كه مورد اعتبار باشد ، نقل نگرديده است و اما قرائت عمر به طورى كه قبلا گفتيم ، به فرض ثبوت ، عملى است شخصى و مربوط به خود وى و هرگز نمىتواند مبناى حكم بوده و براى ما مدركيت و حجيّت داشته باشد .
مفردات و تركيبات
صراط : به معناى طريقى است كه سير و حركت در آن ، انسان را به مقصود مىرساند . گاهى اين راه راست كه انسان را به مقصد مىرساند ، راه محسوسى نيست بلكه معنوى و غير حسى است چنان كه مىگويند : « احتياط راه نجات است » و « اطاعت خدا راه بهشت است » . در اين دو عبارت « احتياط » و « اطاعت » راه ناميده شده و راه ناميدن آنها يا از باب تشبيه و كنايهگويى است يا « طريق » در لغت داراى معناى جامع و عمومى است كه شامل راه معنوى و غير حسى نيز مىشود .
استقامت : به معناى اعتدال است و اعتدال به معناى ضد انحراف مىباشد كه انسان در مسير خود به چپ و راست منحرف و متمايل نشود پس « صراط مستقيم » آن راهى را مىگويند كه سالك و سيركننده را به هدف نهايى يعنى به نعمت ابدى و رضوان پروردگار مىرساند و اين راه عبارت است از اين كه مخلوق از خالق خود اطاعت كند و در برابر هيچيك از اوامر و نواهى او مخالفت نورزد و چيزى غير از او را نپرستد و اين راه مستقيمى است كه اعوجاج و انحرافى در آن نيست .
خداوند متعال مىفرمايد :
وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ . صِراطِ اللَّهِ الَّذِي لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ .
« 1 » و تو مسلّما به سوى راه راست ، هدايت مىكنى راه خداوندى كه هر چه در آسمانها و زمين است ، از آن اوست .
وَ هذا صِراطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيماً .
« 2 »
هامش
( 1 ) شورا / 52 ، 53 .
( 2 ) انعام / 126 .