باز قرائت مشهور بدين گونه است :
« صراط الذين انعمت عليهم غير المغضوب عليهم و لا الضالين »
ولى به اميرمؤمنان ( عليه السلام ) و عمر نسبت داده شده است كه اين آيه را بدين صورت قرائت نمودهاند : « صراط من انعمت عليهم غير المغضوب عليهم و غير الضالين » .
ولى به نظر ما اين نوع قرائت از اميرمؤمنان ( عليه السلام ) ثابت نگرديده و بلكه عكس آن ثابت شده است زيرا اگر آن حضرت آيه را بدين صورت قرائت مىنمود ، در ميان شيعيان منتشر و معروف مىگرديد و پيشوايان بعد از وى نيز همان قرائت را به كار مىبرند و تأييدش مىنمودند ، در صورتى كه چنين مطلبى حتى به وسيلهء يك نفر هم كه مورد اعتبار باشد ، نقل نگرديده است كه اما قرائت عمر به طورى كه قبلًا گفتيم ، به فرض ثبوت ، عملى است شخصى و مربوط به خود وى و هرگز نمىتواند مبناى حكم بوده و براى ما مدركيت و حجيت داشته باشد .
مفردات و تركيبات
صراط : به معناى طريقى است كه سير و حركت در آن ، انسان را به مقصود مىرساند . گاهى اين راه راست كه انسان را به مقصد مىرساند ، راه محسوسى نيست بلكه معنوى و غير حسى است چنان كه مىگويند : « احتياط راه نجات است » و « اطاعت خدا راه بهشت است » . در اين دو عبارت « احتياط » و « اطاعت » راه ناميده شده و راه ناميدن آنها يا از باب تشبيه و كنايهگويى است يا « طريق » در لغت داراى معناى جامع و عمومى است كه شامل راه معنوى و غير حسى نيز مىشود .
استقامت : به معناى اعتدال است و اعتدال به معناى ضد انحراف مىباشد كه انسان در مسير خود به چپ و راست منحرف و متمايل نشود پس « صراط مستقيم » آن راهى را مىگويند كه سالك و سير كننده را به هدف نهايى يعنى به نعمت ابدى و رضوان پروردگار مىرساند و اين راه عبارت است از اينكه مخلوق از خالق خود
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 823
مساهمون: السيد الخوئي
ص٨٢٣