ناميده مىشود ، به همين جهت از كلمهء صراط هم گاهى يك معناى عمومى كه شامل تمام اين افعال و عبادات مىباشد ، اراده مىشود و تمام عبادتهاى قلبى و جسمى ، ظاهرى و باطنى را به طور فراگير در بر مىگيرد يعنى كلمه و يا جمله « صراط مستقيم » و « صراط سوى » و امثال آن به صورت مفرد گاهى در مجموعهاين اعمال نيك و عبادى به كار مىرود و گاهى نيز در هر تك تك اين اعمال و عبادتها استعمال مىگردد و مانند ايمان به خدا و پيامبرش ، ايمان به معاد و انجام دادن نماز و روزه و حج و امثال اينها ، در اين صورت به جاى كلمهء مفرد صراط ، كلمهء جمعى « سُبُل » به كار مىرود ، چنان كه در آيات متعدد آمده است :
1 - « قَدْ جَاءَكُم مِنَ اللّهِ نُورٌ وَ كِتَابٌ مُبِينٌ * يَهْدِى بِهِ اللّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَيُخْرِجُهُم مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ » . ( سورهء مائده / 16 - 15 )
2 - « وَ مَا لَنَا أَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ وَ قَدْ هَدَانَا سُبُلَنَا » . ( سورهء ابراهيم / 12 )
3 - « وَ الَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا » . ( سورهء عنكبوت / 69 )
1 - « از طرف خدا نور و كتاب آشكارى به سوى شما آمد . خداوند به بركت آن ، كسانى را كه از رضاى او پيروى كنند ، به راههاى سلامت هدايت مىكند . »
2 - « و چرا به خدا توكل نكنيم در صورتى كه ما را به راههاى سعادت هدايت نموده است ؟ »
3 - « و آنان را كه در راه ما جهاد كنند قطعاً به راههاى خودمان هدايت مىكنيم . »
انعام : به معناى احسان و دادن نعمت فراوان آمده است . آنان كه خداوند نعمت فراوان به آنان بخشيده ، افرادى هستند كه همان راه مستقيم را پيموده و هواهاى نفسانى و اميال خطرناك درونى نتوانسته آنان را به اطاعت شيطان متمايل سازد ، اين است كه به سعادت ابدى ، حيات دائمى ، لذائذ بىپايان معنوى نائل آمدهاند و بالاتر از همهء اينها به رضوان و خشنودى پروردگار ، فائز شدهاند .
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 825
مساهمون: السيد الخوئي
ص٨٢٥