از روايت دوم چنين برمىآيد كه قسمتى از آيات قرآن تا دوران عثمان نوشته نشده بود ، فقط در حافظههاى قرآن محفوظ بود .
* آيا عثمان از آنچه قبل از وى نوشته شده بود چيزى كم كرد ؟
- از اكثر روايات به صراحت استفاده مىشود كه عثمان از آنچه كه قبل از وى نوشته شده بود ، چيزى كم نكرده ولى روايت چهاردهم تصريح مىكند كه قسمتى از آنچه را كه قبل از وى نوشته شده بود ، از بين برد و به مسلمانان نيز دستور داد ، آنچه را كه او از بين برده است ، آنان نيز از بين ببرند .
* عثمان ، مصحف خويش را از كدام مأخذ جمعآورى كرد ؟
- روايت دوم و چهارم تصريح مىكنند كه عثمان به صحيفههايى كه ابوبكر جمع كرده بود ، اعتماد نموده و مصحف
ويش را از آنها استنساخ و جمعآورى كرد و در مقابل اين روايت ، روايت هشتم ، چهاردهم و پانزدهم بر اين معنى تصريح دارند كه عثمان مصحف خويش را با شهادت دو نفر و با تضمين خود آن شخص كه آيه را از رسول خدا ( صلى الله عليه و آله و سلم ) شنيده بود ، جمعآورى كرد .
* چه كسى از ابوبكر تقاضاى جمعآورى قرآن را كرد ؟
- روايت اول مىگويد : اين عمر بود كه از ابوبكر خواست قرآن را جمعَآورى كند و ابوبكر امتناع ورزيد و بعد از اصرار زياد و پافشارى با وى موافقت كرد ، آنگاه زيد را خواست و تقاضاى عمر را به وى پيشنهاد نمود . زيد نيز پس از ابا و امتناع بالاخره با وى موافقت كرد ، ولى در مقابل اين روايت ، روايت دهم مىگويد كه زيد و عمر يكچنين درخواستى را از ابوبكر كردند و او نيز پس از مشاوره با مسلمانان به آنان جواب مثبت داد .
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 389
مساهمون: السيد الخوئي
ص٣٨٩