وعلى مثل ذلك ينبغي أن يحمل قوله تعالى :
« وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى حَرْفٍ فَإِنْ أَصابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَإِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلى وَجْهِهِ »
« 1 » إن كان المراد بالفتنة العذاب وإن كانت السورة مدنيّة » . « 2 »
شرح
ديگرى نيز دارد .
اين احتمال هم كه ممكن است مراد از فتنه واقعهاى باشد كه بعد از هجرت در مكّه رخ داده ، به نظر ما لطمهاى نمىزند ؛ زيرا اين كساني كه بعد از هجرت ، در مكّه آزار وشكنجه ديدند در حقيقت از همان كساني بودند كه قبل از هجرت ايمان آوردند هرچند بعد از آن مورد آزار وشكنجه قرار گرفتند .
آيهء «وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى حَرْفٍ فَإِنْ أَصابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَإِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلى وَجْهِهِ؛ واز مردمان كسى است كه خدا را تنها به يك حال مىپرستد . پس اگر خيرى به أو برسد ، بدان اطمينان يابد وچون بلايى بدو رسد روى برتابد » را نيز بايد ، در صورتي كه مراد از فتنه ، عذاب وشكنجه وسوره نيز مدنى باشد ، چنين توجيه كرد .
هامش
( 1 ) . الحجّ : 11 .
( 2 ) . الميزان في تفسير القرآن : 20 / 90 .