حَرَكاتُهُ ، قُمتُ إلَى المَوضِعِ الّذي تَهَيّأ مِنهُ للصَّلاةِ فإذا بعَينٍ تَفيضُ بماءٍ أبيَضَ ، فتَهَيّأتُ للصَّلاةِ ثُمّ قُمتُ خَلفَهُ ، فإذا أنا بمِحرابٍ كأ نَّهُ مُثِّلَ في ذلكَ المَوقِفِ ! فرَأيتُهُ كُلَّما مَرَّ بآيَةٍ فيها ذِكرُ الوَعدِ والوَعيدِ يُرَدِّدُها بأشجانِ الحَنينِ ، فلَمّا أن تَقَشَّعَ الظَّلامُ وَثَبَ قائماً وهُو يقولُ : يا مَن قَصَدَهُ الطّالِبونَ فأصابُوهُ مُرشِداً ، وأمَّهُ الخائفونَ فوَجَدوهُ مُتَفَضِّلًا ، ولَجأ إلَيهِ العابِدونَ فوَجَدوهُ نَوّالًا .
فخِفتُ أن يَفوتَني شَخصُهُ ، وأن يَخفى علَيَّ أثَرُهُ ، فتَعَلَّقتُ بهِ ، فقُلتُ لَهُ : بالّذي أسقَطَ عنكَ مَلالَ التَّعَبِ ، ومَنَحَكَ شِدَّةَ شَوقِ لَذيذِ الرَّعَبِ « 1 » ، إلّاألحَقْتَني مِنكَ جَناحَ رَحمَةٍ ، وكَنَفَ « 2 » رِقَّةٍ ! فإنّي ضالٌّ ، وبِعَيني كُلُّ ما صَنَعتَ ، وباذُني كُلُّ ما نَطَقتَ ، فقالَ : لَو صَدَقَ تَوَكُّلُكَ ما كُنتَ ضالّاً ، ولكنِ اتَّبِعْني واقْفُ أثَري ، فلَمّا أن صارَ تَحتَ الشَّجَرَةِ أخَذَ بِيَدي فتُخُيِّلَ إلَيَّ
شرح
رفتم ، ناگاه چشمم به چشمهاى افتاد كه از آن آبى سفيد مىجوشيد . من هم خودم را براي نماز آماده كردم وسپس پشت سر أو ايستادم . يكدفعه محرابى ديدم كه گويى در آن جا براي أو ساخته شده بود ! ديدم به هر آيهاى كه در آن وعده ووعيد داده شده است ، مىگذرد آن را با نالههاى سوزناك تكرار مىكند . چون تاريكى شب برطرف شد ، برپا خاست وگفت : اى كسى كه جويندگان قصد أو مىكنند وبا راهنمايى أو بدو مىرسند وبيمناكان به درگاهش روى مىآورند واز فضل وبخشش أو بهرهمند مىشوند وعابدان به أو پناه مىبرند وپر داد ودهشش مىيابند .
من ترسيدم كه أو را از دست بدهم ونشانش را گم كنم . لذا به أو چسبيدم وگفتم : تو را به آن كسى كه رنج خستگى را از تو زدود وچنين شوق واشتياقى به تو بخشيد ، سوگندت مىدهم كه مرا در زير بال رحمت وسايهء مهر خود در آورى ؛ زيرا كه من گم شدهام ومن ديدم كه چه كردى وشنيدم كه چه گفتى . أو گفت : اگر براستى توكّل داشتى هيچ گاه گم نمىشدى . حالا پى من را بگير ودنبالم بيا .
وقتي زير آن درخت رسيد دستم را گرفت .
به نظرم رسيد كه زمين زير پايم حركت مىكند . سپيدهء صبح كه سرزد ، به من گفت :
بشارت باد تو را . اين مكّه است . حمّاد
هامش
( 1 ) . في المناقب لابن شهرآشوب : « الرّهب » .
( 2 ) . الكَنَف : الجانب والناحية ، وكنف اللَّه : كَلاءته وحِرزه وحفظه . ( لسان العرب : 9 / 308 ) .