أكرَهُ أن يكونَ مِقدارُ عِلمِهِ فاضِلًا على مِقدارِ عَقلِهِ . « 1 »
( انظر ) الكلام : باب 3467 .
3464 . المُتَكَلِّمُ ووَثاقُ الكَلامِ
17998 الإمامُ عليٌّ عليه السلام : الكلامُ في وَثاقِكَ ما لم تَتَكلَّمْ بهِ ، فإذا تَكَلَّمتَ بهِ صِرتَ في وَثاقِهِ ، فَاخزُنْ لِسانَكَ كما تَخزُنُ ذَهَبَكَ ووَرِقَكَ ، فَرُبَّ كَلِمَةٍ سَلَبَت نِعمَةً وجَلَبَت نِقمَةً . « 2 »
17999 عنه عليه السلام : إذا تَكَلَّمتَ بالكَلِمَةِ مَلَكَتكَ ، وإذا أمسَكتَها مَلَكتَها . « 3 »
18000 عنه عليه السلام : احفَظْ لسانَكَ ؛ فإنّ الكَلِمَةَ أسيرَةٌ في وَثاقِ الرجُلِ ، فإن أطلَقَها صارَ أسيراً في وَثاقِها . « 4 »
18001 عنه عليه السلام : في الصَّمتِ السَّلامَةُ مِن النَّدامَةِ ، وتَلافيكَ ما فَرَطَ مِن صَمتِكَ أيسَرُ مِن إدراكِ فائدةِ ما فاتَ مِن مَنطِقِكَ ، وحِفظُ ما في الوِعاءِ بِشَدِّ الوِكاءِ . « 5 »
شرح
فزونتر از اندازهء خرد أو باشد .
3464 . گوينده وبندِ سخن
17998 امام علي عليه السلام : تا سخن را به زبان نياوردهاى ، سخن در بند توست . همين كه آن را به زبان آوردى ، تو در بند سخن در مىآيى . پس همان گونه كه زر وسيم خود را در گنجينه مىنهى ، زبانت را نيز در گنجخانهء دهان نگه دار ؛ كه بسا سخنى نعمتي را از كف برده وخشم وكيفرى [ الهى ] را آورده است . 17999 امام علي عليه السلام : هر گاه سخنى گفتى ، آن سخن مالك توست وهر گاه آن را ، نگه داشتى در اختيار توست . 18000 امام علي عليه السلام : زبانت را نگه دار ؛ زيرا سخن ، در بندِ آدمي أسير است . پس چون آن را رها كند ، أو اسيرِ بند آن مىشود . 18001 امام علي عليه السلام : خاموشى ، مايهء مصون ماندن از پشيمانى است وتلافى آنچه بر اثر خاموشىات از دست رفته ، آسانتر از جبران فايدهاى است كه بر اثر سخن گفتنت از كف رفته باشد ونگه داشتن آنچه در ظرف است با بستن بندِ آن است .هامش
( 1 ) . شرح نهج البلاغة : 7 / 92 .
( 2 ) . نهج البلاغة : الحكمة 381 .
( 3 ) . غرر الحكم : 4084 .
( 4 ) . بحار الأنوار : 71 / 293 / 63 .
( 5 ) . بحار الأنوار : 77 / 215 / 1 .