الحديث :
16941 الإمامُ عليٌّ عليه السلام : إنَّ أبغَضَ الخَلائقِ إلَى اللَّهِ رجُلانِ : . . . ورجُلٌ . . . جَلَسَ بينَ الناسِ قاضيَاً ضامِناً لِتخليصِ ما التَبَسَ على غيرِهِ ، فإن نَزَلَت بهِ إحدَى المُبهَماتِ هَيَّأ لَها حَشواً رَثّاً مِن رَأيِهِ ثُمّ قَطَعَ بهِ ، فهُو مِن لَبْسِ الشُّبُهاتِ في مِثلِ نَسجِ العَنكَبوتِ ، لا يَدري أصابَ أم أخطَأ . . . تَصرُخُ مِن جَورِ قَضائهِ الدِّماءُ ، وتَعِجُّ مِنهُ المَواريثُ . « 1 »
16942 الإمامُ الصّادقُ عليه السلام : مَن حَكَمَ في دِرهَمَينِ بغيرِ ما أنزَلَ اللَّهُ فقد كَفَرَ ، ومَن حَكَمَ في دِرهَمَينِ فَأخطَأ كَفَرَ . « 2 »
16943 تفسير العيّاشي : عبدُ اللَّهِ بن مُسكانَ عن الإمام الصّادقِ عَن آبائه عليهم السلام : قالَ رسولُ اللَّهِ صلى الله عليه وآله : مَن حَكَمَ في دِرهَمَينِ بِحُكمِ جَورٍ ثُمّ جَبَرَ ( كَبُرَ ) علَيهِ كانَ مِن أهلِ هذهِ الآيَةِ
« وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ »
. « 3 »
فقلتُ : يابنَ رسولِ اللَّهِ ، كيفَ يَجبُرُ علَيهِ ؟ قالَ : يكونُ لَهُ سَوطٌ وسِجنٌ فَيَحكُمُ علَيهِ ، فإن رَضِيَ بحُكمِهِ وإلّا
شرح
حديث :
16941 امام علي عليه السلام : منفورترين خلايق نزد خداوند دو مردند : . . . ومردى كه . . . ميان مردم به داورى مىنشيند وخود را عهدهدار روشن ساختن شبهات ومشكلات ديگرى مىبيند .
اگر قضيهء مشكل ومبهمى برايش پيش آيد ، پاسخهايى مهمل وپوسيده از پيش خود براي آن آماده مىكند وبر طبق آنها حكم مىدهد .
داوريهايش مانند تار عنكبوت [ سست ] است ، خودش نمىداند كه درست حكم كرد ، يا نادرست . . . از ستم داورى أو خونها فرياد مىزنند وميراثها [ كه بر أساس داورى ناحق أو به صاحبانش نرسيده ] مىنالند .
16942 امام صادق عليه السلام : هر كس دربارهء دو درهم ، بر خلاف آنچه خدا نازل كرده است داورى كند ، بىگمان كافر شده وهر كس دربارهء دو درهم داورى كند وحكم خطا صادر كند ، كفر ورزيده است .
16943 تفسير العيّاشى - به نقل از عبداللَّه بن مسكان - : امام صادق عليه السلام از پدرانش از رسول خدا صلى الله عليه وآله نقل مىكنند كه فرمود : هر كس دربارهء دو درهم [ مورد اختلاف ميان دو كس ] به ناحق داورى كند وسپس نسبت به أو اعمال زور كند ، از مصاديق اين آية است : « وكساني كه مطابق آنچه خدا نازل كرده است داورى نكنند ، آنان خود ، ستمگرانند » . عرض كردم :
يا بن رسول اللَّه ! يعنى چه نسبت به أو اعمال زور كند ؟ فرمود : تازيانه وزندان داشته باشد وبر ضدّ أو حكمي صادر كند ، به طورى كه اگر حكم أو را نپذيرفت با تازيانه وى را بزند وبه
هامش
( 1 ) . نهج البلاغة : الخطبة 17 .
( 2 ) . بحار الأنوار : 104 / 265 / 14 .
( 3 ) . المائدة : 44 .