بِالحَسَبِ وآخَرينَ بِالمالِ والوَلَدِ وإذا ذلكَ لا فَخرَ ، ورَأيتُ الفَخرَ العَظيمَ في قَولِهِ تَعالى :
« إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ »
« 1 » فَاجتَهَدتُ أن أكونَ عِندَهُ كَريماً ، قالَ :
أحسَنتَ وَاللَّهِ .
الثّالِثَةُ قالَ : رَأيتُ لَهوَ النّاسِ وطَرَبَهُم ، وسَمِعتُ قَولَهُ تَعالى :
« وَأَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى * فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى »
« 2 » فَاجتَهَدتُ في صَرفِ الهَوى عَن نَفسي حَتَّى استَقَرَّت عَلى طاعَةِ اللَّهِ تَعالى ، قالَ : أحسَنتَ وَاللَّهِ .
الرّابِعَةُ قالَ : رَأيتُ كُلَّ مَن وَجَدَ شَيئاً يَكرُمُ عِندَهُ اجتَهَدَ في حِفظِهِ ، وسَمِعتُ قَولَهُ سُبحانَهُ يَقولُ :
« مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ وَلَهُ أَجْرٌ كَرِيمٌ »
« 3 » فَأحبَبتُ المُضاعَفَةَ ، ولَم أرَ أحفَظَ مِمّا يَكونُ عِندَهُ ، فكُلَّما وَجَدتُ شَيئاً يَكرُمُ عِندي وَجَّهتُ بِه إلَيهِ لِيكونَ لي ذُخراً إلى وَقتِ حاجَتي إلَيهِ ، قالَ :
أحسَنتَ وَاللَّهِ .
شرح
خود مىنازند وجماعتى به مال وفرزند ، در صورتي كه اينها افتخار نيست ، بلكه افتخار بزرگ را در اين سخن خداوند متعال يافتم كه : « همانا گراميترين شما در پيشگاه خدا پرهيزگارترين شماست » .
بنابراين ، كوشش كردم تا نزد أو گرامى باشم . حضرت فرمود : آفرين .
سوم اين كه هوسرانى وخوشگذرانى مردم را ديدم واين فرمودهء خداوند متعال را نيز شنيدم : « اما آن كه از مقام پروردگارش ترسيد ونفْس را از هوس بازداشت ، بهشت جايگاه اوست » ؛ پس ، سعى كردم نفْس را از هوس باز دارم تا بر طاعت خداوند متعال آرام وقرار گيرد .
حضرت فرمود : آفرين .
چهارم اين كه ديدم هر كس به چيزى كه برايش ارزشمند است دست يابد ، در نگهدارى آن مىكوشد واين سخن خداوند سبحان را شنيدم : « كيست كه به خداوند وأم نيكو دهد وأو آن را برايش دو چندان گرداند ومزدى كريمانه به وى دهد » . ومن دو چندان شدن را پسنديدم ومحفوظتر از آنچه نزد خداست چيزى نديدم . بنابراين ، هر چيزى كه مىيافتم وبرايم ارزشمند بود آن را به خدا دادم ، تا براي زماني كه بدان نياز دارم پسانداز شود . حضرت فرمود : آفرين .
هامش
( 1 ) . الحجرات : 13 .
( 2 ) . النازعات : 40 و 41 .
( 3 ) . الحديد : 11 .