13541 . عنه عليه السلام : العاقِلُ لا يَتَكَلَّمُ إلّا بِحاجَتِهِ أو حُجَّتِهِ . « 1 »
13542 . عنه عليه السلام : العاقِلُ إذا سَكَتَ فَكَّرَ ، وإذا نَطَقَ ذَكَرَ ، وإذا نَظَرَ اعتَبَرَ . « 2 »
13543 . عنه عليه السلام : العاقِلُ إذا عَلِمَ عَمِلَ ، وإذا عَمِلَ أخلَصَ ، وإذا أخلَصَ اعتَزَلَ . « 3 »
13544 . عنه عليه السلام : العاقِلُ يَعتَمِدُ عَلى عَمَلِهِ ، الجاهِلُ يَعتَمِدُ عَلى أمَلِهِ . « 4 »
13545 . عنه عليه السلام : العاقِلُ يَجتَهِدُ في عَمَلِهِ ، ويُقَصِّرُ مِن أمَلِهِ . « 5 »
13546 . عنه عليه السلام : العاقِلُ لا يَفرُطُ بِهِ عُنفٌ ، ولا يَقعُدُ بِهِ ضَعفٌ . « 6 »
13547 . عنه عليه السلام : العاقِلُ يَتَقاضى نَفسَهُ بِما يَجِبُ عَلَيهِ ، ولايَتَقاضى لِنَفسِه بِما يَجِبُ لَهُ . « 7 »
13548 . عنه عليه السلام : العاقِلُ يَألِفُ مِثلَهُ ، الجاهِلُ يَميلُ إلى شَكلِه . « 8 »
13549 . عنه عليه السلام : العاقِلُ لا يُحَدِّثُ مَن يَخافُ تَكذيبَهُ ، ولا يَسألُ مَن يَخافُ مَنعَهُ ، ولا
شرح
13541 امام علي عليه السلام : خردمند جز به هنگام نياز يا بيان دليل وحجّت ، زبان به سخن نمىگشايد .
13542 امام علي عليه السلام : خردمند هر گاه خاموش باشد مىانديشد وهر گاه سخن گويد از خدا ياد كند وهر گاه بنگرد عبرت آموزد .
13543 امام علي عليه السلام : خردمند هر گاه بداند عمل مىكند وهر گاه عمل كند از روى اخلاص انجام دهد وهر گاه اخلاص ورزد كناره گيرد .
13544 امام علي عليه السلام : خردمند به كأرش تكيه مىكند ونادان به آرزويش .
13545 امام علي عليه السلام : خردمند در عمل خود مىكوشد واز آرزوى خويش مىكاهد .
13546 امام علي عليه السلام : قدرت ، خردمند را به افراط كارى نمىكشاند وناتوانى أو را از پاى نمىنشاند .
13547 امام علي عليه السلام : خردمند در قبال وظايفى كه دارد از نفْس خود باز خواست مىكند وبراي وظايفى كه ديگران در قِبال أو دارند براي نفْس خود [ از مردم ] باز خواست نمىكند [ بلكه گذشت مىكند ] .
13548 امام علي عليه السلام : خردمند با همتاى خود انس مىگيرد ؛ نادان به همانند خود مىگرايد .
13549 امام علي عليه السلام : خردمند به كسى كه مىترسد سخنش را دروغ شمارد سخنى نمىگويد واز كسى كه مىترسد دريغ ورزد چيزى
هامش
( 1 ) . غرر الحكم : 1732 .
( 2 ) . غرر الحكم : 1813 .
( 3 ) . غرر الحكم : 1936 .
( 4 ) . غرر الحكم : 1240 .
( 5 ) . غرر الحكم : 1966 .
( 6 ) . غرر الحكم : 1995 .
( 7 ) . غرر الحكم : 2066 .
( 8 ) . غرر الحكم : 326 ، 327 .