13462 . الإمامُ الباقرُ عليه السلام : لَمّا خَلَقَ اللَّهُ العَقلَ قالَ لَهُ :
أقبِلْ فَأقبَلَ ، ثُمَّ قالَ لَهُ : أدبِرْ فَأدبَرَ ، فقالَ :
وعِزَّتي وجَلالي ما خَلَقتُ خَلقاً أحسَنَ مِنكَ « 1 » ، إيّاكَ آمُرُ وإيّاكَ أنهى ، وإيّاكَ اثيبُ وإيّاكَ اعاقِبُ . « 2 »
13463 . عنه عليه السلام - مِمّا اوحِيَ إلى موسى عليه السلام - : أنا اؤاخِذُ عِبادي عَلى قَدرِ ما أعطَيتُهُم مِنَ العَقلِ . « 3 »
13464 . عنه عليه السلام : إنَّما يُداقُّ اللَّهُ العِبادَ في الحِسابِ يَومَ القِيامَةِ عَلى قَدرِ ما آتاهُم مِنَ العُقولِ في الدّنيا . « 4 »
13465 . عنه عليه السلام : وَجَدتُ في الكِتابِ [ يَعني كِتاباً لِعَلِيٍّ عليه السلام ] أنَّ قيمَةَ كُلِّ امرِئٍ وقَدرَهُ مَعرِفَتُهُ ، إنَّ اللَّهَ تَبارَكَ وتَعالى يُحاسِبُ النّاسَ عَلى قَدرِ ما آتاهُم مِنَ العُقولِ في دارِ الدّنيا . « 5 »
شرح
13462 امام باقر عليه السلام : چون خداوند عقل را آفريد به أو فرمود : رو كن وأو رو كرد ؛ سپس فرمود :
برگرد وأو برگشت . آن گاه فرمود : به عزّت وجلالم سوگند كه من آفريدهاى نيكوتر از تو نيافريدهام . « 1 » تو را فرمان مىدهم وتو را نهى مىكنم ( مخاطب امر ونهى من تو هستى ) ، تو را پاداش مىدهم وتو را به كيفر مىرسانم .
13463 امام باقر عليه السلام : از جمله چيزهايى كه به موسى عليه السلام وحى شد ، اين بود : من بندگان خود را به اندازهء خردى كه به آنها دادهام بازخواست مىكنم .
13464 امام باقر عليه السلام : در روز قيامت ، خداوند به اندازهء عقلي كه در دنيا به بندگان داده است در رسيدگى به حساب آنها دقّت به خرج مىدهد .
13465 امام باقر عليه السلام : در كتاب - مقصود كتابي از علي عليه السلام است - خواندم كه ارزش هر كس به اندازهء شناخت اوست . همانا خداوند تبارك وتعالى مردم را به اندازهء عقل وفهمي كه در دنيا به آنها داده است حسابرسى مىكند .( 1 ) . در نقلي آمده است : عزيزتر از تو . در نقلي ديگر آمده است : نزد من گراميتر از تو . در نقلي آمده است : هيچ آفريدهاى نيافريدهام كه نزد من محبوبتر از تو باشد . در نقلي ديگر آمده است : هيچ آفريدهاى نيافريدهام كه از تو نيكوتر ، نسبت به من فرمانبردارتر ، از تو بلند پايهتر ، از تو شريفتر واز تو عزيزتر باشد . در نقلي آمده است : پس ، خداوند جلّ وعزّ فرمود : تو را مخلوقى با عظمت آفريدم وبرهمهء آفريدگانم برترى دادمت . ودر نقلي هم آمده است : آفريدهاى با عظمتتر وفرمانبردارتر از تو نيافريدهام .
هامش
( 1 ) . في نقل : أعزّ منك . وفي نقل أكرم عليَّ منك . وفي نقل : ما خلقت خلقاً هو أحبّ إليَّ منك . وفي نقل : ما خلقت خلقاً أحسن منك ، ولا أطوع لي منك ، ولا أرفع منك ، ولا أشرف منك ولا أعزّ منك . وفي نقل : فقال جلّ وعزّ : خلقتك خلقاً عظيماً وكرّمتك على جميع خلقي . وفي نقل : ما خلقت خلقاً أعظم منك ، ولا أطوع منك .
( 2 ) . الكافي : 1 / 26 / 26 .
( 3 ) . المحاسن : 1 / 308 / 608 .
( 4 ) . الكافي : 1 / 11 / 7 .
( 5 ) . معاني الأخبار : 1 / 2 .