2337 . لا ضَرَرَ ولا ضِرارَ فِي الإسلامِ
11172 . رسولُ اللَّهِ صلى الله عليه وآله : لا ضَرَرَ ولا ضِرارَ . « 1 »
11173 . عنه صلى الله عليه وآله : لا ضَررَ ولا ضِرارَ ، مَن ضارَّ ضارَّهُ اللَّهُ ، ومَن شاقَّ شَقَّ اللَّهُ علَيهِ . « 2 »
11174 . عنه صلى الله عليه وآله : لا ضَرَرَ ولا ضِرارَ ، ولِلرَّجُلِ أن يَضَعَ خَشَبَهُ في حائطِ جارِهِ ، والطَّريقُ المَيثاءُ سَبعَةُ أذرُعٍ . « 3 »
11175 . عنه صلى الله عليه وآله : لا ضَرَرَ ولا إضرارَ في الإسلامِ ، فَالإسلامُ يَزيدُ المُسلمَ خَيراً ولايَزِيدُهُ شَرّاً . « 4 »
شرح
2337 . زيان زدن به خود وديگرى از نظر اسلام ممنوع است
11172 . پيامبر خدا صلى الله عليه وآله : ضرر وزيان رساندن به خود وديگرى ، ممنوع است . 11173 . پيامبر خدا صلى الله عليه وآله : ضرر وزيان زدن به خود وديگرى جايز نيست . كسى كه به ديگرى زيان وارد آورد ، خداوند به أو زيان رساند وكسى كه ديگرى را به مشقّت اندازد ، خداوند أو را به مشقّت افكند . 11174 . پيامبر خدا صلى الله عليه وآله : زيان زدن به خود وديگرى ممنوع است . انسان مجاز است چوب خود را بر ديوار همسايهاش بگذارد ، و [ حريم ] راه هموار ، هفت گز است . 11175 . پيامبر خدا صلى الله عليه وآله : در اسلام ضرر وزيان زدن به ديگران ممنوع است « 1 » ؛ زيرا اسلام بر خير( 1 ) . لسان العرب ، ضمن نقل اين حديث مىگويد : « لاضَرَر » يعنى انسان نبايد به برادر خود زيان بزند ؛ و « لاضرار » يعنى نبايد به يكديگر زيان رسانند . پس ضرار دو جانبه است وضرر يك جانبه . به عبارت ديگر ، اگر كسى به ديگرى زيان رساند ، آن ديگرى نبايد به أو ضررى وارد آورد بلكه بايد گذشت كند ( ويا خسارت بگيرد ) . به قولي : ضرر به اين معناست كه به كسى زيانى رسانى كه از آن زيان سودى به تو رسد ولى « ضرار » به اين معناست كه به كسى زيانى زنى بدون آن كه از آن سودى نصيب تو شود . بعضي از محقّقان نيز گفتهاند كه منظور از « ضرر » اين است كه در اسلام حكم زيانمند وجود ندارد ومقصود از « ضرار » اين است كه از نظر اسلام ضرر زدن به ديگران ممنوع است - م .هامش
( 1 ) . كنز العمّال : 9498 .
( 2 ) . كنز العمّال : 9518 .
( 3 ) . كنز العمّال : 9519 .
( 4 ) . كتاب من لا يحضره الفقيه : 4 / 334 / 5718 .