سافَرتَ مَع قَومٍ فَأكثِرِ استِشارَتَهُم في أمرِكَ وأمرِهِم ، وأكثِرِ التَّبَسُّمَ في وُجوهِهِم ، وكُن كَريماً على زادِكَ بَينَهُم ، وإذا دَعَوكَ فَأجِبهُم ، وإذا استَعانُوكَ فَأعِنهُم ، واغلِبهُم بثَلاثٍ : طُولِ الصَّمتِ ، وكَثرَةِ الصَّلاةِ ، وسَخاءِ النَّفسِ بما مَعكَ مِن دابَّةٍ أو مالٍ أو زادٍ .
وإذا استَشهَدُوكَ على الحَقِّ فاشهَدْ لَهُم ، واجهَدْ رَأيَكَ لَهُم إذا استَشارُوكَ . . .
وإذا رَأيتَ أصحابَكَ يَمشُونَ فامشِ مَعهُم ، وإذا رَأيتَهُم يَعمَلُونَ فاعمَلْ مَعهُم ، وإذا تَصَدَّقُوا وأعطَوا قَرضاً فَأعطِ مَعهُم ، واسمَعْ مِمَّن هُو أكبَرُ مِنكَ سِنّاً . . . .
وإذا نَزَلتَ فَصَلِّ رَكعتَينِ قَبلَ أن تَجلِسَ . . . وإذا ارتَحَلتَ فَصَلِّ رَكعتَينِ ثُمّ وَدِّعِ الأرضَ التي حَلَلتَ بها ، وسَلِّم علَيها وعلى أهلِها ؛ فإنَّ لِكُلِّ بُقعَةٍ أهلًا مِنَ الملائكةِ . « 1 »
1813 . مَن لا يَنبَغي مُصاحَبَتُهُ فِي السَّفَرِ
8798 . الإمامُ عليٌّ عليه السلام : لا تَصحَبَنَّ في سَفَرٍ مَن لا
شرح
مربوط به خودت وآنها با ايشان زياد مشورت كن ودر روى آنان تبسّم زياد داشته باش ، در زاد وتوشهات نسبت به آنان بخشنده باش ، اگر تو را دعوت كردند قبول كن واگر از تو كمك خواستند كمكشان كن ودر سه چيز از آنان برتر باش : خاموشى ، كثرت نماز وبخشندگى در مركب يا دارايى ويا توشهاى كه همراه دارى .
اگر براي حقّى از تو شهادت خواستند ، شهادت بده واگر از تو مشورت خواستند ، با تمام توان ، انديشهات را براي آنان به كارگير . . . اگر همسفرانت راه افتادند ، تو نيز با آنان راه بيفت واگر ديدى كار مىكنند ، تو نيز با آنان مشغول كار شو ، اگر صدقه وقرضى دادند تو نيز با آنان همراهى كن واز كسى كه سنّش از تو بيشتر است حرف شنوى داشته باش . . .
هر گاه اتْراق كردى ، پيش از آن كه بنشينى دو ركعت نماز بگزار . . . وهرگاه كوچ كردى نيز دو ركعت نماز بخوان وآن گاه با سرزمينى كه در آن فرود آمدهاى خداحافظى كن وبر آن ومردمش درود فرست ؛ زيرا هر سرزمينى را ساكنانى از فرشتگان است .
1813 . كساني كه همسفر شدن با آنان نكوهيده است
8798 . امام علي عليه السلام : با كسى همسفر نشو كه برايهامش
( 1 ) . بحار الأنوار : 76 / 271 / 28 .