فُقَراءَهُم ، فإن ضاعَ الفَقيرُ أو أجهَدَ أو عَرِيَ ، فبما يَمنَعُ الغَنيُّ ، وإنّ اللَّهَ عزّوجلّ مُحاسِبٌ الأغنياءَ في ذلكَ يَومَ القِيامَةِ ، ومُعَذِّبُهُم عَذاباً ألِيماً . « 1 »
7760 . الإمامُ الصّادقُ عليه السلام : إنّ اللَّهَ عزّوجلّ فَرَضَ لِلفُقَراءِ في أموالِ الأغنياءِ ممّا يَكتَفُونَ بهِ ، ولَو عَلِمَ اللَّهُ أنَّ الذي فَرَضَ لَهُم لَم يَكفِهِم لَزادَهُم ، فإنّما يُؤْتَى الفُقَراءُ فيما اوتُوا مِن مَنعِ مَن مَنَعَهُم حُقوقَهُم ، لا مِنَ الفَريضَةِ . « 2 »
7761 . عنه عليه السلام : إنّ اللَّهَ تعالى خَلَقَ الخَلقَ كُلَّهُم فَعَلِمَ صَغيرَهم وكَبيرَهم ، وعَلِمَ غَنِيَّهُم وفَقِيرَهُم ، فَجَعَلَ مِن كُلِّ ألفِ إنسانٍ خَمسَةً وعِشرينَ مِسكِيناً ، فلَو عَلِمَ أنّ ذلكَ لا يَسَعُهُم لَزادَهُم ، لأنّهُ خالِقُهُم وهُو أعلَمُ بهِم . « 3 »
7762 . عنه عليه السلام : إنّما وُضِعَتِ الزَّكاةُ اختِباراً للأغنِياءِ ومَعُونَةً لِلفُقَراءِ ، ولَو أنَّ الناسَ أدَّوا زكاةَ أموالِهِم ما بَقِيَ مسلمٌ فَقيراً مُحتاجاً ، ولَاسْتَغنى بما فَرَضَ اللَّهُ عزّوجلّ لَهُ ، وإنّ الناسَ ما افتَقَرُوا ، ولا
شرح
حق وحقوق واجب كرد ؛ بنابراين ، اگر تهيدست نابود شود ، يا در راهِ تأمين معاش خود جان بِكَند ، يا برهنه بماند ، علّتش آن است كه توانگر از پرداخت حقّ أو دريغ كرده است . خداوند عزّوجلّ در روز قيامت توانگران را براي اين كار مؤاخذه مىكند وآنان را عذابي دردناك مىچشاند .
7760 . امام صادق عليه السلام : خداوند عزّوجلّ در داراييهاى توانگران به اندازهاى كه نياز تهيدستان را تأمين كند ، حقّى واجب كرد .
اگر خداوند مىدانست كه آنچه براي تهيدستان مقرّر داشته ، كفايتشان نمىكند ، حقّ بيشترى واجب مىكرد . بنابراين ، تهيدستىِ فقيران نه به سبب [ كم بودن ] اين فريضة ( زكات ) است ، بلكه از آن روست كه توانگران حقوق آنان را نمىپردازند .
7761 . امام صادق عليه السلام : خداوند همهء خلايق را بيافريد واز خُرد وكلان وتوانگر وتهيدست آنان آگاه است . أو در ميان هر هزار انسان بيست وپنج مستمند قرار داد .
بنابراين ، اگر مىدانست كه زكات آن عدّه ، زندگى اين عدّه را تأمين نمىكند ، بر مقدار زكات آنان مىافزود ؛ چرا كه أو آفرينندهء آنهاست ونسبت به مردم از خود آنان آگاهتر است .
7762 . امام صادق عليه السلام : زكات به منظور آزمودن توانگران وكمك به مستمندان وضع شده است . اگر مردم زكات أموال خود را مىپرداختند ، هيچ مسلمانى نيازمند نمىماند وبه سبب آنچه خداوند عزّوجلّ
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار : 96 / 28 / 57 .
( 2 ) . علل الشرائع : 369 / 2 ، انظر وسائل الشيعة : 6 / 3 / 2 وح 3 .
( 3 ) . علل الشرائع : 369 / 1 .