نَقْعُ الشّيءِ ، وقضَى بينَ أهلِ الباديةِ أنّه لا يُمنعُ فَضْلُ ماءٍ لِيُمنعَ به فضلُ كَلاءٍ ، وقال :
لا ضَرَرَ ولا ضِرارَ . « 1 »
572 . عنه عليه السلام : كلُّ شيءٍ في القرآنِ « أو » فصاحِبُهُ بِالخيارِ ، يَختارُ مَا يشاءُ . « 2 »
573 . عنه عليه السلام : ليسَ شيءٌ ممّا حَرّمَ اللَّهُ إلّاوقَدْ أحَلَّهُ لِمَن اضطُرَّ إليهِ . « 3 »
574 . عنه عليه السلام - لمّا سُئلَ عنِ الجُنُبِ يَغتسِلُ ، فيَنْتَضِحُ الماءُ من الأرضِ في الإناءِ - : لا بأسَ ، هذا ممّا قالَ اللَّهُ تعالى :
« ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ »
« 4 » . « 5 »
شرح
شد . وبراي باديه نشينان چنين حكم كرد كه نبايد جلو آب إضافي را گرفت ، تا إضافي مرتع گرفته شود « 1 » وفرمود : زيان رساندن به خود وديگران ممنوع است .
572 . امام صادق عليه السلام : « أو » [ به معناى « يا » ] در قرآن نشان دهندهء آزادى عمل است ، [ مكلّف ] هر طرف را بخواهد برمىگزيند .
573 . امام صادق عليه السلام : هيچ چيزى نيست كه خداوند حرام كرده باشد ، مگر اين كه آن را براي فرد مضطر حلال نموده است .
574 . امام صادق عليه السلام - در پاسخ به سؤال از حكم ترشّح آب غسلِ انسان جُنُب كه بر اثر برخورد با زمين ، درون ظرف مىافتد - فرمود : اشكالى ندارد . اين از مواردى است كه خداوند فرموده است : « در دين براي شما سختى قرار نداده است » .( 1 ) . لسان العرب ذيل مادهء « كلأ » اين حديث را آورده وچنين توضيح مىدهد كه اگر در بيابان چاه يا چشمهء آبى باشد ودر نزديكى آن چراگاه ومرتعى وجود داشته باشد وكسى بيايد وآن چاه يا چشمه را در اختيار بگيرد واجازه ندهد كه ديگران از آب آن استفاده كنند ، با اين كار خود از چراى مرتع نيز جلوگيرى كرده است ؛ زيرا وقتي كسى شتر خود را در آن مرتع بچراند اما اجازه نداشته باشد شتر خود را از آب آن چاه سيراب كند ، شتر از تشنگى خواهد مرد . پس كسى كه جلو استفادهء ديگران از آب چاه را مىگيرد ، طبيعتاً مانع استفادهء ديگران از چراگاه نزديك آن چاه نيز مىشود - م .
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار : 2 / 276 / 28 ، انظر الضرر : باب 2337 والكافي : 5 / 294 / 6 .
( 2 ) . تفسير العيّاشي : 1 / 90 / 232 .
( 3 ) . بحار الأنوار : 2 / 272 / 9 .
( 4 ) . الحجّ : 78 .
( 5 ) . بحار الأنوار : 2 / 274 / 15 .