كاربردى آنها را با وزن اتمىشان مىسنجند . مثلا كوچكترين أتم از نظر وزنى أتم هيدروژن است كه يك پرتون ويك ألكترون دارد وسنگينترين اتمهاى مكشوفه تا كنون اورانيوم است كه 92 ألكترون دارد وبقيهء 107 أتم ديگر بين اين دو تا با وزن اتمى مشخص هستند .
در سورهء مباركهء سباء آية 4 ودر سوره يونس آية 63 با اشاره به سبكترين وزن ذرّهاى مىفرمايد :
« وَما يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلا فِي السَّماءِ وَلا أَصْغَرَ مِنْ ذلِكَ وَلا أَكْبَرَ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ »
.
اين آية خطاب به پيامبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله وسلّم است : ( اى رسول من بدان وابلاغ كن ) كه خداوند دانندهء تمام پنهانهاست ، هيچ ذرّهاى نيست چه در كره زمين وچه در دل آسمانها كه از نظر وزنى كوچكتر از آن ذرّهاى نباشد ونه از نظر بزرگى ( هيچ جرم ) بزرگترى از آن نباشد از نظر پروردگارت پنهان نمىباشد وكلا در كتاب ( قرآن ) هم آشكارا آمده است . ( يا به عبارت ديگر خداوند تمام فرمولها وتركيبات ساختارى اجرام وأجسام عالم هستى را ذرّه به ذرّه مىداند ) چون همه را خودش ساخته است .
امّا لغت « حاملات » كه جمع فاعل مؤنث مجازى است وبه معنى حملكنندگان مىباشد . وكلمهء « وقرا » سنگين وگرانبار معنى شده است .
واژه « جاريات » به معنى جارىكنندگان وبازهم جمع فاعل مؤنث مجازى است .
كلمهء « يسرا » را هم به معنى بردن وروان وهم به سهل وآسان معنا نمودهاند :
« فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً »
پس قسم به تقسيمكنندگان أمور كار ونظام مىباشد ، بازهم جمع فاعل مؤنث مجازى است .
واژهء « حبك » كه جمع حباك وحبيكه است در مجمع مىفرمايد به معناى راههاى خطوط ارتباطي آسمانهاست وهمچنين موجهايى را گويند كه در أشياء ايجاد شود . ونيز گفتهاند حباك وحبيكه عبارت از اثر نيك در يك صنعت واعتدال آن است .
بنا بر گفتار فوق ، كلمهء ذرّ وذرّه وذرّات ، احتمالا از همان اجزاى ذرّات بنيادى