جمعيت 1 : / جمعيت 2 : / جمعيت 3 :
ئيدروژن ، هليوم ومقدار زيادى عناصر سنگين / ئيدروژن ، هليوم واندكى عناصر سنگينتر / ئيدروژن وهليوم خالص شكل 1 - 5 : ستارگان جمعيت 2 أساسا از ئيدروژن وهليوم خالص شكل گرفتهاند ، اما ستارگان جمعيت 1 از موادى ساخته شدهاند كه عناصر سنگين در آنها زياد بوده است ، عناصرى كه محصول فرآيندهاى شكلگيرى ستارگان قديمتر بودهاند . « 1 »
انقباض يك ستارهء منفرد
اگر چه ستارگان ممكن است به طور گروهى تشكيل شوند ، ولى هنگامى كه ستارهاى به اندازهء كافى منقبض شد ، مىتوان آن را شيئى مجزا به حساب آورد .
تحول آن را مىتوان به تنهايى تعقيب كرد وتشكيل ستارگان ديگر خوشه را ناديده گرفت . ( تنها ستارگان دوگانهء نزديك را مىتوان از اين قاعده مستثنى كرد كه ممكن است به قدرى نزديك هم باشند كه در تحول بعدى بر همديگر اثر بگذارند ) .
مراحل پايانى در تولد ستاره با تفصيل بيشترى مورد مطالعه قرار گرفته است ، تا مراحل آغازين آن . جنين ستاره پس از آنكه آخرين پاره پاره شدن را پشت سر گذاشت به انقباض در اثر جاذبهء گرانشى خود ادامه مىدهد ودماى آن افزايش مىيابد .
زيرا انرژى گرانشى از دست رفته به صورت گرما ظاهر مىشود . وقتي كه جنين ستاره در برابر عبور انرژى كدر شد ، دماى مركزى خيلى سريعتر از دماى سطحى افزايش مىيابد .
در اين مرحله ستاره شئ سرد وكمسو است ( بر يافته از نمودار هرتسپرونگ راسل
H . R
)
هامش
( 1 ) ساختار ستارگان وكهكشانها .