تخطي إلى المحتوى الرئيسي

التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — صفحة مقدمه 174

مساهمون:

صمقدمه ١٧٤
كم : « گردش آفتاب اندر همهء فلك البروج تمام شود بسيصد وشصت وپنج روز وو چهار يك روزى كم جزوى از صدو يازده جزو از روزى » 130 يعنى الّا ومنها وباستثناء . كمان : قوس هم در اشكال هندسي وهم در پيكرهاى آسمانى وهم بمعنى قوس قزح يا كمان رستم . كمان رستم : قوس قزح در قسى وهالات 165 . كم‌چارگى : قلّت تدبير ص 353 . كمر شمشير : بدان معنى كه منوچهرى گفته است « بكردار كمر شمشير هرقل » 93 . كميز : بول . كميزدان : مثانه ص 329 . كنار روزى : مشرّق وكوكبى كه نزديك غروب ديده ميشود در اصطلاح نجوم 462 . كنار شبى : مغرّب وكوكبى كه نزديك صبح ديده ميشود الأحوال الّتى تسمّى أطراف الليل 463 . كنب : قنّب درخت شاهدانه 373 . كنجيد : كنجد مرادف سمسم عربى 269 و 373 . كندرو : كندر 167 . كون : دبر ونشيمن‌گاه 379 . كه چون : مرادف چون وچونكه هم در تشبيه وهم در تعليل . كه : حرف رابطه وموصول وتعليل ومعاني ديگر كه پيش ( صفحهء عط ) گفتيم . از جمله مثالهاى تعليل « وين همه قمر را نيست خاصّه ، كه آخر بروج همه حدود نحوس‌اند » يعنى زيرا كه ص 505 . كيش : نحله وآئين ومذهب .

ك

گان : بطوريكه از موارد استعمال كلمه بر ميآيد گاهى علامت تكرار است يعنى در جائى اين كلمه را ميآورند كه مفهوم تكرار باشد مثلا سىگان يعنى سىسى وشست‌گان يعنى شست شست . « كسور شست‌گانى » ص 44 . « مرتبه‌هاى شست‌گانى » ص 45 . ويگان ودهگان وصدگان وهزارگان ص 47 و 53 يعنى آحاد وعشرات ومآت وألوف . كلمهء گان بجاى تكرار مرتبهء عدد وگفتن يك يك وده ده وصد صد وهزار هزار است . واز اين جهت در جشنهاى دوازده ماه كه نام ماه باروز موافق شود بجاى تكرار لفظ ، كلمهء گان آورند و