تخطي إلى المحتوى الرئيسي

هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي ) — صفحة 57

مساهمون:

ص٥٧

دايره عرض :

براي به دست آوردن عرض كواكب يا عرض هر نقطه فضايى ديگر - با توجه به مبدأ بودن دايره بروج - بايد دايره عظيمه‌اى رسم شود كه از طرفي بر دايره بروج وقطب‌هاى آن عمود باشد ، واز طرف ديگر به مركز كوكب ويا هر نقطه مورد نظر بگذرد بنابراين كوتاه‌ترين كمان بين مركز كوكب ويا آن نقطه ، وبين دايره بروج « عرض » كوكب ويا عرض نقطه مورد نظر به شمار مىرود ، وقوس ميان مركز كوكب تا قطب دايره بروج را « تمام » كمان عرض خوانند . بر اين أساس خورشيد كه هميشه در دايره بروج در حركت ظاهري است هيچ‌گاه عرض ندارد ، بر خلاف ساير كواكب ثابت وسيّار كه گاهى بر دايره بروج وگاهى از آن خارج‌اند ، از اينرو همه داراى عرض خواهند بود .

طول كوكب ( تقويم ) :

چون عرض ستارگان شناخته شد شايسته است طول آنها نيز دانسته شود . دانشمندان فن هيأت ونجوم مبدأ طول كوكب را نقطه اعتدال بهارى در أول برج فروردين ( حمل ) قرار داده‌اند وكمانى كه اندازه طول را به دست مىدهد از دايره بروج بر شمرده‌اند . طول كوكب را « تقويم » كوكب نيز گويند . توضيح : طول كوكب قوسي از منطقه البروج واقع بين نقطه اعتدال بهارى وبين موضع كوكب در حركت ظاهري است . ( نگ شكل 15 )