مىنمايد وسطح دو دايره به زاويههاى حادّه متقاطع مىشوند .
اينك بر آنيم كه بدانيم اين زاويه حادّه چند درجه است . از اينرو دانشمندان دايره ديگرى ترسيم كردهاند كه از دو قطب استواى آسمانى ودو قطب دايره بروج بگذرد ، در اين فرض دايره مزبور بر دو نقطه انقلاب تابستانى وزمستانى قائم وعمود است ، بر اين پايه كمان كوتاهتر كه بين دو دايره مزبور ويا كمان كوتاهترى كه ميان قطبهاى آنها واقع شده است اندازه زاويههاى حادّه مذكور را نشان مىدهد ، ونام اين كمان كوتاه « ميل كلى » يا « ميل أعظم » است ، وچنانكه اشاره شد اندازه اين كمان تقريبا 23 درجه وبيست وشش ( 26 ) دقيقه كمانى است .
شايان ذكر است كه دانشمندان اين فن به رصدهاى قديم وجديد چنين يافتهاند كه ميل كلى هر سال به اندازه نيم ثانيه قوسي به تقريب وبه تحقيق 468 % ثانيه كمانى رو به نقصان وكاهش است .
بر پايه مدل خورشيد مركزى بايد دانست اندازه ميل وانحراف محور حركت وضعي زمين از محور حركت انتقالى يعنى از خطّ استواى دايره خورشيدى كه در زمانهاى بسيار دور گذشته تقريبا 5 / 23 درجه بوده است اينك به 23 درجه وتقريبا 26 دقيقه قوسي رسيده وهر سال 468 % ثانيه قوسي رو به كاهش است ، واگر با همين اندازه ( 468 % ) رو به كاهش رود با سپرى شدن هزاران سال ديگر ، شب وروز همهء نقاط كره زمين مساوى خواهند شد ، وديگر فصول چهارگانهاى وجود نخواهند داشت به شكل توجه شود . ( نگ شكل ، 14 )
هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي ) — صفحة 55
مساهمون: على زمانى قمشه اى
ص٥٥