قسمت پنجم : [ « هيأت عملي » ]
يا « هيأت عملي » شامل دو بخش است : يكى بخش رصدى كه در آن از قسمت نظري آلات رصدى وچگونگى رصد كردن واندازهگيرى زمان بحث مىشود . وديگر بخش محاسباتى كه در آن روشهاى حساب كردن زيجها وتقاويم ونظاير آنها بنابر قواعد نظري اثبات شده در بخش أول ، مورد بحث قرار مىگيرد « 1 » .
پس از آشنائى مختصر با تعريف وموضوع اين علم يادآورى أموري چند شايان توجه است :
خط مستقيم :
عبارت است از كوتاهترين فاصله ميان دو نقطه .
خط مقدارى است كه تنها داراى طول باشد ، مانند خطى كه از انتهاى سطح پديد مىآيد .
سطح :
سطح مقدار وكميتى است كه داراى طول وعرض باشد ، سطح قابل حسّ نيست مگر با جسم ، زيرا نهايت جسم است .
اقسام سطح :
الف ) سطح مستوى : آن سطحى است كه همه اجزاء ونقاط آن مساوى باشند نه آنكه بعضي بالا وبعضي پائين باشند .
هامش
( 1 ) - نلينو ، تاريخ نجوم اسلامى ، ص 25 وبعد .