وجوب قضا به شهادت دو عادل از مسلمانان نمازگزار وسپس به قضاى أهل همهء شهرها خاطر نشان رفته است .
4 . صحيحهء إسحاق بن عمّار قال : سألت أبا عبد اللّه عليه السّلام عن هلال رمضان يغمّ علينا تسع وعشرين من شعبان ، فقال :
لا تصمه إلّا أن تراه فإن شهد أهل بلد آخر أنّهم رأوه فاقضه . « 1 » اطلاق اين صحيحه هم دليل است بر اين كه هرگاه هلال ماه در شهري ديده شد براي بقيّه شهرها كافى است ، چه نزديك وچه دور .
5 . صحيحهء منصور بن حازم از امام صادق عليه السّلام چنان كه گذشت .
6 . شيخ از ابن مسكان وحلبى جميعا از امام صادق عليه السّلام قال فيها :
إلّا أن يشهد لك بيّنة عدول فإن شهدوا أنّهم رأوا الهلال قبل ذلك فاقض ذلك اليوم . « 2 »
اين حديث نصّ در تعميم آفاق وشهرهاست چه دور وچه نزديك .
7 . در تعدادى روايات كه در كيفيّت نماز عيدين وارد شده اين فقره در جملهء تكبيرات چشمگير است « أسألك بحق هذا اليوم الّذى جعلته للمسلمين عيدا » وكلمهء « هذا اليوم » اشاره است به يك روز معيّن براي همهء أهل زمين ، با وجود اختلاف آفاق . « 3 »
افزون بر همهء اينها حتى در يك روايت ضعيف هم اشارهاى نشده است كه اگر بلاد به هم نزديك باشند يك أفق به حساب مىآيند .
بنابراين تعدادى از شهرهاى نزديك به هم را در يك أفق قرار دادن وشهرهاى دور كه چندان هم دور به نظر نمىرسند را در أفق ديگر خواندن بلاوجه است .
هامش
( 1 ) - همان ، باب 8 ، ح 3 .
( 2 ) - همان ، باب 3 ، ح 8 .
( 3 ) - منهاج الصّالحين ؛ ج 1 ، ص 283 .